Xe máy chuyên dùng nhập khẩu: “thông thoáng” thủ tục nhưng vẫn siết tiêu chuẩn

Cụ thể, Cục Hải quan đã ban hành Công văn số 12657/CHQ-GSQL về việc thực hiện chính sách quản lý đối với xe cơ giới, xe máy chuyên dùng nhập khẩu, gửi các Chi cục Hải quan khu vực. Văn bản này được xây dựng trên cơ sở tổng hợp ý kiến của các bộ, ngành liên quan để bảo đảm cách hiểu thống nhất khi triển khai tại cửa khẩu.

Trước đó, ngày 6/2/2026, Cục Đăng kiểm Việt Nam có Công văn số 424/DKVN-PTGTDB trao đổi với cơ quan hải quan về chính sách quản lý đối với các mặt hàng nêu trên. Tiếp đó, ngày 12/2/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Công văn số 806/BKHCN-ĐTC hướng dẫn việc áp dụng quy định tại Quyết định 18/2019/QĐ-TTg đối với máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng.

Theo phân tích của các cơ quan chuyên ngành, dù một số phương tiện đã được cắt giảm khỏi danh mục hàng hóa có khả năng gây mất an toàn do Bộ Xây dựng quản lý, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc các phương tiện này không còn chịu sự điều chỉnh của pháp luật chuyên ngành. Xe cơ giới và xe máy chuyên dùng vẫn thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định về trật tự, an toàn giao thông đường bộ, đồng thời phải bảo đảm yêu cầu về chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường trong quá trình nhập khẩu, sản xuất, lắp ráp cũng như khi tham gia giao thông.

Đáng chú ý, theo quan điểm của Cục Đăng kiểm Việt Nam, các phương tiện nêu trên được xác định là “phương tiện”, không phải là máy móc, thiết bị hay dây chuyền công nghệ theo phạm vi điều chỉnh của Quyết định 18/2019/QĐ-TTg. Vì vậy, việc cắt giảm khỏi danh mục quản lý của Bộ Xây dựng không đồng nghĩa với việc áp dụng cơ chế quản lý như đối với máy móc, thiết bị đã qua sử dụng. Cách phân định này nhằm tránh nhầm lẫn trong thực thi, đặc biệt tại khâu tiếp nhận và xử lý hồ sơ nhập khẩu.

Trên cơ sở ý kiến thống nhất từ các bộ, ngành, Cục Hải quan đề nghị các Chi cục Hải quan khu vực tiếp tục chỉ đạo đơn vị trực thuộc thực hiện thủ tục hải quan đối với xe cơ giới, xe máy chuyên dùng nhập khẩu theo đúng hướng dẫn của Bộ Xây dựng, Cục Đăng kiểm Việt Nam và Bộ Khoa học và Công nghệ; bảo đảm thông quan kịp thời nhưng không buông lỏng quản lý.

Việc làm rõ phạm vi điều chỉnh lần này được đánh giá là cần thiết trong bối cảnh hệ thống pháp luật liên quan đến phương tiện ngày càng đa tầng, đa lĩnh vực. Xe máy chuyên dùng có đặc thù “lai” giữa phương tiện giao thông và thiết bị phục vụ sản xuất, thi công. Nếu không có sự phân định rạch ròi, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn khi xác định cơ quan quản lý chính, còn cơ quan thực thi dễ rơi vào tình trạng chồng chéo trách nhiệm.

Ở góc độ thị trường, nhu cầu nhập khẩu xe chuyên dùng thời gian gần đây có xu hướng tăng cùng với đà triển khai các dự án hạ tầng, xây dựng và logistics. Doanh nghiệp kỳ vọng thủ tục được xử lý thống nhất, hạn chế tình trạng mỗi địa phương áp dụng một cách hiểu khác nhau. Việc cơ quan hải quan chủ động xin ý kiến và ban hành hướng dẫn chung giúp giảm thiểu nguy cơ ùn ứ hồ sơ, nhất là tại các cửa khẩu có lưu lượng hàng hóa lớn.

Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra không chỉ là rút ngắn thời gian thông quan. Xe cơ giới và xe máy chuyên dùng, dù không còn nằm trong danh mục hàng hóa có khả năng gây mất an toàn theo một thông tư cụ thể, vẫn là phương tiện có tác động trực tiếp đến an toàn lao động, an toàn giao thông và môi trường.

Về dài hạn, cách tiếp cận phân định rõ “phương tiện” và “máy móc, thiết bị” cũng góp phần tạo nền tảng minh bạch cho hoạt động nhập khẩu. Khi quy định được làm rõ, doanh nghiệp có thể chủ động chuẩn bị hồ sơ, còn cơ quan quản lý tập trung vào khâu kiểm soát chất lượng thực chất thay vì xử lý tranh cãi về phạm vi điều chỉnh. Điều này không chỉ giúp thị trường xe chuyên dùng vận hành thông suốt hơn, mà còn bảo đảm mục tiêu kép: tạo thuận lợi thương mại song song với duy trì kỷ cương quản lý nhà nước trong lĩnh vực phương tiện giao thông.