Cảnh giác trước những điều khoản bất lợi khi đặt cọc tiền mua ô tô

Qua rà soát thực tế hợp đồng đặt cọc mua, bán xe ô tô, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia nhận thấy một số điều khoản có dấu hiệu chưa phù hợp theo quy định tại Điều 25 của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Có nội dung hạn chế, loại trừ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh theo quy định. Ví dụ: khoản tiền đặt cọc sẽ không được hoàn trả cho bên mua trong bất kỳ trường hợp nào.

Có nội dung hạn chế quyền khiếu nại, khởi kiện của người tiêu dùng. Ví dụ: bên mua cam kết không có bất kỳ khiếu nại hay hình thức nào làm ảnh hưởng đến bên bán.

Có nội dung quy định về chế tài theo hướng bất lợi hơn cho người tiêu dùng do vi phạm hoặc chấm dứt thực hiện hợp đồng. Ví dụ: chỉ quy định việc người tiêu dùng bị mất tiền đặt cọc khi thực hiện không đúng thỏa thuận, thực hiện không đúng quy trình thanh toán, trong khi không có quy định về việc bên bán bị phạt khi thực hiện không đúng thỏa thuận.

Bên cạnh các nội dung nêu trên, một số văn bản thỏa thuận có nội dung không rõ ràng về thời hạn giao xe, về cách xử lý khi giá bán có thay đổi tại thời điểm giao xe thực tế. Một số hợp đồng xác định thời hạn giao xe không rõ ràng, chỉ ghi chung chung là theo thông báo của bên bán. Điều này có thể dẫn tới việc kéo dài không xác định thời hạn giao xe, gây bất lợi cho người tiêu dùng. Trong hợp đồng có quy định về việc cho phép bên bán điều chỉnh giá xe tại thời điểm giao thực tế nhưng không có quy định về việc xử lý tiền đặt cọc khi bên mua hủy hợp đồng, do không thống nhất được giá bán.

Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cho biết, Điều 25 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng quy định về điều khoản không được phép quy định trong hợp đồng giao kết với người tiêu dùng, hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung, trong đó có một số điều khoản như: hạn chế, loại trừ trách nhiệm được pháp luật quy định của tổ chức, cá nhân kinh doanh đối với người tiêu dùng, trừ trường hợp pháp luật liên quan quy định trách nhiệm đó được hạn chế, loại trừ; hạn chế, loại trừ quyền khiếu nại, khởi kiện của người tiêu dùng; quy định về chế tài theo hướng bất lợi hơn cho người tiêu dùng do vi phạm hoặc chấm dứt thực hiện hợp đồng.

Để hạn chế rủi ro trong quá trình giao dịch đặt cọc mua bán ô tô, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia khuyến nghị người tiêu dùng:

Tìm hiểu kỹ toàn bộ hợp đồng và các điều khoản liên quan đến đặt cọc, hủy hợp đồng, chế tài vi phạm trước khi ký kết.

Đặc biệt lưu ý các điều khoản về phạt cọc, bồi thường thiệt hại, bảo đảm tính công bằng giữa các bên; yêu cầu doanh nghiệp giải thích rõ các nội dung chưa minh bạch, tránh ký kết khi còn chưa hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình;

Lưu giữ đầy đủ tài liệu, chứng từ giao dịch (hợp đồng, phiếu thu, trao đổi…) để làm căn cứ khi có tranh chấp.

Phản ánh kịp thời đến cơ quan có thẩm quyền khi phát hiện dấu hiệu vi phạm hoặc bị xâm phạm quyền lợi.

Người tiêu dùng có thể chịu thiệt hại đáng kể, với những điều khoản bất lợi do bên bán “giăng” ra như trên. Hiểu rõ hợp đồng, nắm chắc quyền lợi của mình chính là yếu tố quan trọng nhất để tránh rơi vào những cái “bẫy” khi mua ô tô.