Hóa giải rủi ro sinh tồn cho SME

Gần 800 trong số 900 cửa hàng KFC tại Anh tạm đóng cửa vì không có thịt gà… Ảnh: Getty Images

Những biến động nhỏ sẽ ảnh hưởng ngắn hạn trên phạm vi nhỏ, nhưng những biến động lớn sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng, thậm chí có thể khiến doanh nghiệp ngừng hoạt động. Do đó, xây dựng kế hoạch sinh tồn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) là vô cùng quan trọng, trong đó cần dựa trên các loại rủi ro như sau:

Rủi ro nhân sự

Đối với SME, rủi ro lớn nhất trong hoạt động chính là rủi ro về nhân sự. Do không có nguồn tài chính đầu tư vào nhân lực, SME sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi người lãnh đạo hoặc vài nhân sự quan trọng như công nghệ, kinh doanh rời khỏi công ty. Do đó, doanh nghiệp cần có các hệ thống quản trị doanh nghiệp giúp ghi nhận và theo dõi toàn bộ hoạt động trên phần mềm.

Đối với các vị trí chủ chốt như CEO hay sáng lập viên, doanh nghiệp cần có một kế hoạch chia sẻ công việc cho 2- 3 cấp quản lý ở dưới, tránh việc phụ thuộc hoàn toàn 100% vào người lãnh đạo. Cuối cùng, kế hoạch kế thừa luôn luôn phải có cho chức danh CEO hay sáng lập doanh nghiệp.

Hóa giải rủi ro sinh tồn cho SME

Nhiều khách sạn đóng cửa trong mùa dịch vì không khách hàng; Ảnh: Tứ Quý

Rủi ro mặt bằng thuê mướn

Các doanh nghiệp SME Việt Nam thường thuê mướn mặt bằng sản xuất hoặc kinh doanh thương mại. Các doanh nghiệp cần chuẩn bị các phương án như chuyển đổi từ offline sang online nhằm hạn chế rủi ro mặt bằng hoặc duy trì thêm cơ sở thứ hai phòng khi cơ sở chính bị ảnh hưởng. Doanh nghiệp sản xuất có thể tách nhà máy và văn phòng bán hàng tại hai địa chỉ để đảm bảo duy trì tiếp cận khách hàng và thị trường trong trường hợp một trong hai địa chỉ bị ảnh hưởng.

Rủi ro truyền thông

Doanh nghiệp SME cần lên tất cả các kịch bản khủng hoảng truyền thông, bao gồm bị các doanh nghiệp cạnh tranh chơi xấu, vu cáo. Các hoạt động nói trên cần được lập kế hoạch chi tiết, có thể thực hiện liền khi khủng hoảng xảy ra. Trên thực tế, khi khủng hoảng xảy ra, doanh nghiệp cần phải xử lý trong vòng 24h, thậm chí ít hơn nhiều trước khi khủng hoảng vượt quá tầm kiểm soát.

Rủi ro tài chính

Các doanh nghiệp SME thường gặp khó khăn về nguồn tiền do nguồn vốn hạn hẹp. Trên thực tế, tình trạng này còn trầm trọng hơn khi doanh nghiệp tập trung vào phát triển, mà sử dụng hệ số vay quá lớn trong nguồn vốn của doanh nghiệp. Trong thời gian đại dịch COVID-19, khi nhu cầu sụt giảm, một số chuỗi khách sạn phải đóng cửa do chủ chuỗi khách sạn vay nợ quá nhiều để mở rộng công suất- số phòng khách sạn.

Rủi ro tài chính có thể phòng tránh thông qua quản trị dòng tiền kết hợp với xu hướng quản trị tập trung và tinh gọn các hoạt động doanh nghiệp.

Hóa giải rủi ro sinh tồn cho SME

Rủi ro khách hàng

Khách hàng chiếm tỷ trọng doanh số cao sẽ tạo ra những rủi ro vô cùng lớn trong vận hành doanh nghiệp. Một khách hàng chiếm tỷ trọng hơn 10% doanh thu đã có khả năng gây ảnh hưởng tới hoạt động doanh nghiệp.
Khách hàng đạt tới hơn 30% doanh thu sẽ đe dọa tồn vong của doanh nghiệp. Bởi vậy, khái niệm khách hàng cần phải được doanh nghiệp SME hiểu rộng, ví dụ như phân khúc khách hàng, loại khách hàng.

Doanh nghiệp cần tiếp cận đa kênh và chủ động phát triển thị trường tránh phụ thuộc quá nhiều vào 2-3 khách hàng hoặc phân khúc khách hàng chính yếu.

Rủi ro công nghệ thông tin

Trong xu hướng số hóa doanh nghiệp mạnh mẽ, hệ thống số hóa doanh nghiệp bao gồm phần cứng, phần mềm và dữ liệu ngày càng trở nên quan trọng với hoạt động của doanh nghiệp. Các dạng rủi ro thường thấy như tấn công vào website, bảo mật dữ liệu cho tới những dạng rủi ro nghiêm trọng hơn... Các doanh nghiệp SME cần tập trung nguồn lực và kế hoạch chuẩn bị xử lý những rủi ro này trong vận hành thông qua các giải pháp như back up dữ liệu, sử dụng điện toán đám mây…

Rủi ro nhà cung cấp

Cũng tương tự như khách hàng, doanh nghiệp phụ thuộc vào nhà cung cấp như nguyên vật liệu, công nghệ sẽ có khả năng gặp gián đoạn kinh doanh khi nhà cung cấp có vấn đề. Doanh nghiệp cần liệt kê các nhà cung cấp đầu vào quan trọng cho hoạt động vận hành và đánh giá mức độ rủi ro khi các nhà cung cấp ảnh hưởng tới hoạt động sống còn của doanh nghiệp.

Rủi ro pháp lý

Rủi ro pháp lý ảnh hướng tới hoạt động sinh tồn của doanh nghiệp, nhưng rất khó phát hiện. Trong điều kiện thỏa thuận, nhà đầu tư không ràng buộc kỹ các điều khoản pháp lý khi người sở hữu quyền hoạt động hệ thống giáo dục đó tại Việt Nam bán sang tay cho người khác. Sau khi bán sang tay, người chủ nhân mới đã thu hồi và gây ra thiệt hại nặng nề cho nhà đầu tư chi nhánh.

Do đó, doanh nghiệp cần có những chuyên gia pháp luật phát hiện và đánh giá các rủi ro pháp lý có nguy cơ dẫn tới chấm dứt hoạt động doanh nghiệp.

Rủi ro thiên tai

Rủi ro thiên tai là dạng rủi ro gây thiệt hại cơ sở vật chất của doanh nghiệp. Trên thực tế, dạng rủi ro này rất hay xảy ra với doanh nghiệp SME, nhưng doanh nghiệp chưa có ý thức phòng tránh và hạn chế rủi ro thông qua các biện pháp phòng ngừa và mua bảo hiểm. SME cần tiến hành đánh giá định kỳ rủi ro này và có các biện pháp cũng như nguồn lực thích hợp.

Bản kế hoạch sinh tồn thực tế cần phải có các phần: nhận diện rủi ro; đánh giá tác động; phương án phòng ngừa và cuối cùng là kế hoạch triển khai trên thực tế.