Cần chuyển số truyền thống trên ô tô đang dần bị thay thế

Cần số truyền thống dần nhường chỗ cho các thiết kế hiện đại

Thế hệ mới của một số mẫu xe như Hyundai Santa Fe, Honda CR-V, Hyundai Palisade hay Maserati Grecale… bộ chuyển số được thiết kế dưới dạng các nút bấm điện tử bố trí trên bảng điều khiển trung tâm. Trong khi đó, nhiều mẫu xe của Mercedes-Benz, Volkswagen… lại đưa cần số lên phía sau vô-lăng dưới dạng lẫy điều khiển tương tự cần gạt. Một số hãng xe Mỹ như Lincoln hay Ram thậm chí còn sử dụng các phím bấm hoặc núm xoay để thay thế hoàn toàn cần số truyền thống.

Những năm gần đây, không khó để bắt gặp các mẫu xe mới sử dụng nút bấm chuyển số thay vì cần số cơ học. Các hãng xe như Hyundai, KIA, Honda, Volkswagen, Maserati, Lincoln hay Mercedes-Benz… đã áp dụng nhiều giải pháp khác nhau nhằm thay đổi cách người lái tương tác với hệ thống truyền động.

Xu hướng này xuất hiện ngày càng phổ biến không chỉ trên các dòng xe sang mà còn lan rộng xuống nhóm xe phổ thông. Ngay cả những mẫu SUV, crossover cỡ nhỏ cũng đang dần từ bỏ cần số truyền thống để hướng tới các giải pháp điều khiển điện tử.

Vì sao các hãng xe loại bỏ cần số truyền thống?

Xu hướng loại bỏ cần số truyền thống để chuyển sang nút bấm, núm xoay, lẫy điện tử hoặc công tắc gạt hiện đại… thực tế xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Trước hết là yêu cầu tối ưu không gian nội thất. Khi loại bỏ cần số dạng tay nắm cồng kềnh, các nhà sản xuất có thêm diện tích để bố trí hộc chứa đồ, khay để cốc hoặc các tiện ích khác trên bệ trung tâm.

Yếu tố thẩm mỹ cũng đóng vai trò quan trọng. Xu hướng thiết kế nội thất ô tô hiện nay hướng đến sự tối giản, hiện đại và công nghệ cao. Những cụm nút bấm hoặc công tắc điện tử giúp khoang lái trở nên gọn gàng hơn, đồng thời tạo cảm giác giống các thiết bị công nghệ thông minh.

Ngoài ra, sự phát triển của công nghệ điều khiển điện tử (Shift-by-Wire) cũng tạo điều kiện để các hãng xe thay đổi thiết kế bộ chuyển số ô tô. Thay vì kết nối cơ khí trực tiếp với hộp số như trước đây, hệ thống điện tử cho phép tín hiệu chuyển số được truyền qua các bộ điều khiển điện tử. Điều này giúp nhà sản xuất linh hoạt hơn trong việc bố trí bộ chuyển số ở nhiều vị trí khác nhau trong khoang lái.

Khi không còn phụ thuộc vào cơ cấu cơ khí cồng kềnh, các nhà sản xuất có nhiều tự do hơn trong việc thiết kế bộ chuyển số. Điều này mở đường cho sự xuất hiện của các dạng nút bấm, công tắc hoặc lẫy chuyển số nhỏ gọn. Một số nhà sản xuất cũng cho rằng bộ chuyển số điện tử có thể giúp giảm số lượng chi tiết cơ khí, từ đó tối ưu trọng lượng xe và đơn giản hóa quá trình sản xuất.

Thuận tiện nhưng cũng gây tranh cãi

Không thể phủ nhận việc loại bỏ cần chuyển số truyền thống để thay bằng các nút bấm, lẫy hay núm xoay giúp không gian khoang nội thất ô tô gọn hơn và cung cấp không gian nhiều hơn để bố trí các tính năng khác. Tuy nhiên, không phải người dùng nào cũng hoàn toàn ủng hộ xu hướng này. Nhiều tài xế lâu năm cho rằng cần số truyền thống vẫn mang lại cảm giác trực quan và dễ nhận biết hơn trong quá trình vận hành. Với cần số dạng tay nắm, người lái có thể nhanh chóng xác định vị trí P, R, N hay D thông qua cảm giác cầm nắm mà không cần quan sát.

Anh Lê Nguyễn Minh Quân, ngụ TP.HCM người có kinh nghiệm lâu năm sử dụng ô tô cho biết: "Thiết kế cần số kiểu tay nắm vốn đã quá quen thuộc với hầu hết các tài xế ngay từ khi mới học lái xe. Do đó, kiểu cần số này mang lại thao tác thuận tiện, nhanh gọn và chính xác. Một số dòng ô tô mới hiện nay đặc biệt là xe điện thiết kế chuyển số sang kiểu nút bấm, giúp cung cấp không gian nội thất rộng hơn, đỡ vướng víu hơn nhưng khá lạ, khiến nhiều người thao tác chậm hơn so với cần số truyền thống".

Trong khi đó, anh Nguyễn Thanh Tú, ngụ TP.HCM hiện đang sử dụng chiếc Hyundai Santa Fe 2025 cho biết: ""Ban đầu tôi vẫn thích cảm giác cầm nắm cần số truyền thống vì quen tay. Tuy nhiên sau vài tuần sử dụng, tôi thấy nút bấm khá tiện lợi, thao tác nhanh và giúp khu vực giữa hai ghế trước rộng rãi hơn".

Một số chuyên gia trong lĩnh vực ô tô cũng cho rằng các hệ thống chuyển số điện tử hiện nay có độ an toàn cao nhờ được tích hợp nhiều cơ chế bảo vệ và khóa liên động điện tử. Tuy nhiên, người lái cần tìm hiểu kỹ cách vận hành trước khi sử dụng để tránh những sai sót không đáng có. Việc chuyển đổi sang các dạng cần số mới đòi hỏi người dùng phải có thời gian làm quen. Nếu lần đầu sử dụng một mẫu xe có thiết kế chuyển số khác biệt, tài xế có thể thao tác nhầm trong những tình huống cần xử lý nhanh.

Trong bối cảnh xe điện và xe hybrid ngày càng phổ biến, xu hướng loại bỏ cần số truyền thống được dự báo sẽ tiếp tục mở rộng. Bởi các dòng xe sử dụng động cơ điện thường có cấu tạo truyền động đơn giản hơn, không cần bộ chuyển số cồng kềnh như xe sử dụng động cơ đốt trong.