Chuyện người làm nghề độc lạ: Hồn di sản trên tà áo dài hiện đại

Ngắm những bức ảnh chụp chiếc áo dài màu xanh mint được đo may công phu, trên đó nổi bật hình ảnh long mã cùng những họa tiết cung đình Huế xưa theo chân một vị khách đi qua nhiều quốc gia, người xem không khỏi thổn thức. Ở nơi đất trời xa lạ, tà áo dài truyền thống với bức tranh được vẽ tay mang hơi thở cổ xưa khơi gợi cảm xúc vừa quen thuộc vừa tự hào. Người tạo nên chiếc áo độc đáo ấy là nhà thiết kế trẻ Hoàng Kim Ngọc Uyên Nhi (thường gọi là Linda Hoàng, trú tại TP.Huế).

Trước khi theo đuổi con đường thiết kế mang đậm dấu ấn văn hóa, cô gái 34 tuổi này từng làm việc trong ngành may mặc xuất khẩu. Công việc ổn định nhưng chủ yếu là sản xuất theo đơn đặt hàng khiến cô cảm thấy thiếu đi không gian sáng tạo. "Tôi học thiết kế thời trang nhưng khi đi làm lại chủ yếu làm theo mẫu có sẵn. Dần dần tôi cảm thấy nếu cứ tiếp tục sẽ khó tạo ra điều gì mang dấu ấn riêng", Uyên Nhi kể. Khoảng năm 2016, cô quyết định rời công việc ổn định để bắt đầu xây dựng thương hiệu thời trang cho riêng mình. Nguồn cảm hứng lớn nhất mà Uyên Nhi lựa chọn chính là văn hóa Huế, đặc biệt là những họa tiết trang trí trong kiến trúc cung đình.

Những ngày đầu, Uyên Nhi thường rong ruổi khắp các di tích như Đại Nội, lăng Minh Mạng, lăng Tự Đức, lăng Khải Định… Cô mang theo máy ảnh, cẩn thận ghi lại từng chi tiết nhỏ trên khung cửa, phù điêu, bờ mái hay những mảng chạm cổ. Anh Nguyễn Ngọc Quang, chồng Uyên Nhi, góp chuyện: "Tụi mình đi rất nhiều lần, mỗi lần lại phát hiện thêm một chi tiết mới. Có những họa tiết nhỏ nhưng chứa đựng cả một câu chuyện với nhiều tầng sâu về văn hóa". Sau khi lựa chọn vải linen làm chất liệu chủ đạo và định hình được hệ họa tiết trang trí, vợ chồng Uyên Nhi bắt đầu bước vào quá trình sáng tạo các thiết kế của mình.

Các họa tiết sau khi được phác thảo bằng tay sẽ được dựng lại bằng đồ họa vector trên máy tính để dễ dàng biến đổi bố cục, màu sắc trước khi đưa lên trang phục. Theo Uyên Nhi, nhiều họa tiết cổ vốn được tạo ra cho kiến trúc cung đình nên khá phức tạp, thậm chí mang màu sắc tâm linh, vì vậy cần tiết chế và cách điệu để vừa giữ tinh thần văn hóa, vừa phù hợp với thị hiếu người trẻ. Nhờ vậy, các thiết kế của cô dù mang hơi thở truyền thống nhưng vẫn đầy dấu ấn thời trang đương đại, không chỉ ở áo dài mà còn trên áo sơ mi, váy, đầm hay áo dài cách tân theo phong cách street style.

 

Lan tỏa giá trị di sản

Cố đô Huế với hệ thống lăng tẩm, cung điện và đình chùa dày đặc được xem như một "kho tàng" họa tiết. Một trong những hình tượng được hai vợ chồng khai thác nhiều là long mã - linh vật xuất hiện phổ biến trong nghệ thuật cung đình và dân gian xứ Huế. "Tôi bắt gặp hình tượng long mã trong các mảng chạm ở lăng tẩm, trên phù điêu hay trang trí ở chùa chiền, bình phong. Hình ảnh ấy mang ý nghĩa cát tường, gợi sự mạnh mẽ và hanh thông nên rất thích thú", Uyên Nhi chia sẻ.

Trên nền vải linen, sau khi cách điệu các họa tiết, Uyên Nhi thường thêu tay hoặc dùng màu acrylic chuyên dụng để vẽ trực tiếp lên trang phục. Ngoài long mã, cô còn khai thác nhiều mô típ truyền thống, như long phụng, hoa lá hóa rồng, rồng ẩn vân, rồng chầu ngọc trên long bào, hoàng bào hay các cổ vật triều Nguyễn. Bên cạnh đó là hình ảnh bát âm trong tranh làng Sình, họa tiết từ tranh Đông Hồ, trống đồng và hoa văn của các triều Lý, Trần, Lê... "Dù là áo dài hay trang phục hiện đại, tôi đều nghiên cứu kỹ để họa tiết vừa giữ tinh thần truyền thống, vừa phù hợp với thị hiếu hôm nay", Uyên Nhi nói.

Với Uyên Nhi, mỗi chiếc áo dài phải mang một dấu ấn riêng của người mặc nên mỗi lần ngồi vào bàn sáng tác, cô đều dốc tâm huyết trên từng nét cọ. Tùy mức độ chi tiết, một bộ trang phục có thể mất từ 7 - 20 ngày để hoàn thiện. Chính cách làm thủ công khiến số lượng mỗi mẫu rất hạn chế, nhiều sản phẩm gần như là độc bản. Dù vậy, mức giá vẫn rất dễ tiếp cận, dao động từ vài trăm nghìn đến khoảng 2 triệu đồng. "Tụi mình muốn nhiều người có thể mặc những thiết kế mang yếu tố văn hóa. Nếu giá quá cao thì sẽ khó lan tỏa", anh Quang chia sẻ.

Với vợ chồng anh Quang, điều quan trọng hơn cả là giúp người trẻ nhận ra vẻ đẹp của những họa tiết truyền thống. Vì vậy, mục tiêu của hai vợ chồng không chỉ dừng lại ở việc bán sản phẩm thời trang mà còn mong muốn lan tỏa giá trị văn hóa Việt, để người trẻ trong nước hiểu và yêu hơn những họa tiết truyền thống, đồng thời giới thiệu vẻ đẹp ấy đến bạn bè quốc tế thông qua trang phục.

Dịp Tết Bính Ngọ 2026 vừa qua, khi những tà áo dài long mã xuất hiện trên phố Huế, là lúc hai vợ chồng trẻ cảm nhận rõ nhất niềm vui từ công việc mình theo đuổi. (còn tiếp)