Cấp cứu vùng tháp của những bảo vật quốc gia ở Thánh địa Mỹ Sơn

Đến nay, Thánh địa Mỹ Sơn có 6 bảo vật quốc gia được công nhận, trong đó riêng nhóm E-F có 4 bảo vật. Đền E1, một trong những ngôi đền có lịch sử xây dựng sớm nhất của Champa, là nơi phát hiện 3 bảo vật: Mukhalinga, phù điêu Đản sinh Brahma và Đài thờ Mỹ Sơn E1. Ngoài ra, tượng thần Ganesha đứng, một bảo vật quốc gia khác, có nguồn gốc từ đền E5.

Tuy nhiên, theo Ban quản lý (BQL) Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn, nhóm E-F đang là một trong những khu vực có tình trạng bảo tồn đáng lo ngại nhất tại Mỹ Sơn. Sau chiến tranh, nhiều công trình bị sập đổ, biến dạng, nghiêng lún, bị đất đá bao phủ và còn tồn tại nhiều hố bom. Trong đó, công trình F3 đã bị bom phá hủy hoàn toàn, không còn dấu tích.

Không chỉ chịu ảnh hưởng bởi chiến tranh, các kiến trúc tại nhóm E-F còn bị tác động bởi nước mặt, nước ngầm và sự xâm thực của động - thực vật. Theo đánh giá của BQL, nhóm E-F đang ở trong tình trạng kỹ thuật và bảo tồn rất kém, cần được bảo tồn, trùng tu để gìn giữ những giá trị độc đáo, quý hiếm và phát huy giá trị di sản trong thời gian tới.

Vì vậy, dự án bảo tồn, trùng tu nhóm E-F giai đoạn 2025 - 2029 được triển khai với mục tiêu bảo tồn bền vững các phế tích kiến trúc khảo cổ học có nguy cơ sập đổ; bảo tồn hiện vật, các thành phần kiến trúc; xử lý tình trạng xâm thực và từng bước hoàn thiện hạ tầng phục vụ phát huy giá trị di tích. Ngay trong năm 2025, dự án đã hoàn thành khoảng 20% khối lượng công việc. Nhiều hạng mục quan trọng đã được thực hiện như trùng tu tháp cổng F2, cổng E2, nhà dài Mandapa E3; hoàn thành các đoạn tường bao phía tây nhóm F và một phần nhóm E, tường bao phía đông nhóm F; xây dựng hệ thống thoát nước, kè chống xâm thực suối phía bắc nhóm F và các hạng mục kiểm soát nước bề mặt…

Tại cuộc làm việc với đoàn chuyên gia Cơ quan Khảo sát khảo cổ Ấn Độ (ASI) do ông Praveen Kumar Attuluri, Trưởng nhóm chuyên gia ASI, làm trưởng đoàn về triển khai dự án bảo tồn, trùng tu nhóm đền tháp E-F giai đoạn 2025 - 2029 vào ngày 10.6 vừa qua, Phó chủ tịch UBND TP.Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi đánh giá dự án bảo tồn nhóm E-F không chỉ mang ý nghĩa về mặt kỹ thuật, bảo tồn di sản mà còn là biểu tượng sinh động cho mối quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa VN và Ấn Độ. Lãnh đạo TP.Đà Nẵng cũng ghi nhận tinh thần làm việc nghiêm túc, chuyên nghiệp của đoàn chuyên gia ASI và BQL Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn, đồng thời khẳng định TP sẽ tiếp tục đồng hành, tạo mọi điều kiện thuận lợi để các chuyên gia hoàn thành nhiệm vụ.

Theo báo cáo của đoàn chuyên gia ASI và BQL, dự án được Chính phủ Ấn Độ tài trợ với tổng kinh phí khoảng 115 tỉ đồng. Một điểm đáng chú ý của dự án là bên cạnh mục tiêu bảo tồn, các hoạt động phát huy giá trị di sản cũng được đặt ra. Theo kế hoạch, trong năm 2026, khu vực phía tây nhóm E-F sẽ mở cửa đón khách tham quan, đồng thời tạo điều kiện để học sinh, sinh viên tiếp cận trực tiếp các hoạt động bảo tồn, trùng tu tại di tích.