Nhiều nước vùng Vịnh dính đòn tấn công: Iran tính gì, hệ lụy ra sao?

Quân đội Israel ngày 1.3 cho hay nước này hứng chịu hơn 50 UAV phóng từ Iran. Trong khi đó, các quốc gia vùng Vịnh bị tấn công bởi hơn 1.000 UAV, phần lớn là loại Shahed-136. Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) cho biết đã bị hơn 800 UAV và gần 200 tên lửa nhắm tới kể từ khi xung đột bùng nổ.

Nhiều mục tiêu dân sự và quân sự bị ảnh hưởng. Tại Ả Rập Xê Út, 2 UAV tấn công Đại sứ quán Mỹ, trong khi nhà máy lọc dầu Ras Tanura phải ngừng hoạt động một phần ngày 2.3. Bahrain, Kuwait, Qatar, Oman và Jordan cũng ghi nhận các vụ tấn công.

Theo ông Steve Feldstein, chuyên gia tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình quốc tế (Mỹ), việc Iran sử dụng UAV giá chỉ vài chục nghìn USD là "cách hiệu quả để gây tổn thất cho đối thủ". Một nguồn tin ngành quốc phòng châu Âu nhận định Shahed-136 - loại UAV giá rẻ hơn nhiều so với tên lửa đánh chặn nó - là "công cụ được thiết kế cho xung đột tiêu hao" nhằm làm cạn kiệt nguồn lực phòng thủ của đối phương.

Hệ thống phòng không vùng Vịnh vốn không được thiết kế để đối phó với các đợt UAV giá rẻ, số lượng lớn. Dù không sử dụng tên lửa Patriot đắt tiền cho mục tiêu này, các nước vẫn phải triển khai NASAMS, Avenger hay hệ thống Coyote với chi phí đánh chặn lên tới hàng trăm nghìn USD mỗi quả.

Giới chuyên gia cho rằng khác với Ukraine - nơi đã phát triển mạng lưới phát hiện và bắn hạ UAV chi phí thấp - các nước vùng Vịnh chưa xây dựng được năng lực tương tự.

Theo bà Camille Lons, chuyên gia Hội đồng Quan hệ đối ngoại châu Âu (Đức), việc mở rộng tấn công sang các nước láng giềng cho thấy Iran muốn nhanh chóng gia tăng áp lực, buộc họ gây sức ép ngược lại với Mỹ. "Không giống như Israel, các quốc gia này có khả năng chống chịu rất kém trước áp lực quân sự và đất nước của họ cũng ít được chuẩn bị để đối phó với điều đó", bà nói thêm.

Tuy nhiên, chuyên gia Seth Jones tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (Mỹ) cảnh báo chiến lược này có thể phản tác dụng, thậm chí khiến một số quốc gia vùng Vịnh tăng cường hợp tác quân sự với Mỹ thay vì giữ khoảng cách. "Không phải là điều không thể xảy ra khi một số quốc gia vùng Vịnh tham gia nhiều hơn vào việc này, cung cấp thông tin, cho phép lãnh thổ của họ được sử dụng cho các cuộc tấn công, chứ không chỉ là phòng thủ", theo ông.

 Thổ Nhĩ Kỳ nói Iran sai lầm khi tấn công trả đũa vào các nước vùng Vịnh

 Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan ngày 3.3 cho rằng các cuộc tấn công trả đũa của Iran vào những mục tiêu ở các quốc gia vùng Vịnh là chiến lược sai lầm.

"Theo quan điểm của tôi, việc Iran ném bom các nước Ả Rập mà không phân biệt - Oman, Qatar, Kuwait, Bahrain, Ả Rập Xê Út, UAE, Jordan-là một chiến lược cực kỳ sai lầm", ông nhận định trong cuộc trả lời phỏng vấn với đài truyền hình nhà nước TRT HABER, theo AFP.

"Nó làm tăng đáng kể rủi ro trong khu vực. Nhưng từ quan điểm của chính Iran, đó cũng là một chiến lược cực kỳ sai lầm," ông nói thêm.

Ông Fidan khẳng định hầu hết các nước vùng Vịnh "thực sự đã nỗ lực rất nhiều để ngăn chặn chiến tranh". "Những quốc gia này không gây hại cho Iran, họ không mở không phận cho phía tấn công, họ không cho phép máy bay cất cánh từ lãnh thổ của mình", ông Fidan nhấn mạnh.

Cũng theo ông Fidan, phản ứng của Iran cho thấy mức độ nghiêm trọng của mối đe dọa mà nước này cảm nhận được. "Chiến lược ngầm dường như là: "Nếu tôi sắp chìm, tôi sẽ kéo cả khu vực xuống cùng"", ông Fidan bình luận.

Bộ Ngoại giao UAE cho biết nước này chưa đưa ra bất kỳ quyết định nào về việc thay đổi lập trường phòng thủ đối với các cuộc tấn công của Iran, nhưng bảo lưu quyền tự vệ.