Kinh tế châu Á vẫn 'phập phồng' vì eo biển Hormuz

Hormuz chưa yên tĩnh

Cùng lúc, một rào cản khác cho thỏa thuận Mỹ - Iran là eo biển Hormuz tiếp tục bất ổn. Đài CBS hôm qua dẫn lời quan chức Mỹ cho biết Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phóng máy bay không người lái (UAV) tấn công một tàu hàng mang cờ Singapore vào tối 25.6. Vụ việc xảy ra ở eo biển Hormuz tại khu vực ngoài khơi Oman. Cũng vào hôm qua, truyền hình nhà nước Iran đưa tin ít nhất 3 tàu chở dầu nước ngoài đã phải quay đầu sau khi nhận cảnh báo từ IRGC vì tìm cách vượt qua eo biển Hormuz.

Liên quan Hormuz, IRGC đưa ra tuyên bố rằng cho dù các tàu đi qua lãnh hải của Iran hay Oman, thì đều cần phải phối hợp đầy đủ với chính quyền Tehran khi vượt eo biển này. Cảnh báo được đưa ra sau khi Oman đã công bố các tuyến hàng hải mới cho tàu vượt Hormuz. Tuyên bố của Iran cũng trái ngược với những yêu cầu mà Mỹ đặt ra liên quan việc mở cửa lại eo biển Hormuz.

Thực tế bất ổn khiến cho giới phân tích tiếp tục đặt rủi ro cao đối với eo biển Hormuz. Trong phân tích gửi đến Thanh Niên, Công ty xếp hạng tín nhiệm tín dụng S&P Global nhấn mạnh: "Chưa điều chỉnh các giả định về giá dầu (bao gồm cả giá dầu Brent ở mức trung bình đạt 110 USD/thùng cho đến hết năm 2026)". Nguyên nhân được giải thích là: "Những tin tức mới nhất có thể gây áp lực giảm đối với các giả định cho đến hết năm 2026. Tuy nhiên, chúng tôi lưu ý sự mong manh của việc giải quyết một phần vấn đề và các yếu tố bù trừ cho việc nới lỏng eo biển Hormuz".

Theo đó, nguồn dự phòng dầu thô, nguồn cung thay thế và nguồn cung sản phẩm tinh chế được cho là vẫn bị hạn chế. Vì thế, S&P Global khuyến cáo thị trường có thể vẫn cần tính đến khả năng giá dầu thô hoặc sản phẩm cao hơn để điều tiết nhu cầu, bổ sung hàng tồn kho và bù đắp cho các nhà cung cấp về rủi ro giao hàng, bảo hiểm và an ninh gia tăng.

Dầu mỏ làm khó, AI "cứu vớt" ?

Tương tự, trong một phân tích mới đây, Công ty xếp hạng tín nhiệm tín dụng Fitch Ratings cũng đặt ra giả định eo biển Hormuz không mở lại hoàn toàn trước tháng 7. Vì thế, so với phân tích được đưa ra hồi tháng 3, Fitch Ratings điều chỉnh giả định giá trung bình năm 2026 đối với dầu thô Brent tăng từ 70 lên 87 USD/thùng. Với những bất ổn địa chính trị vẫn còn cao, phân tích cũng xem xét kịch bản bất lợi trong đó giá dầu trung bình đạt 100 USD/thùng vào năm 2026, tín dụng bị thắt chặt. Trong kịch bản này, tăng trưởng kinh tế Mỹ có thể giảm xuống chỉ còn 0,8% trong 12 tháng tới, xuống 0,3% ở khu vực sử dụng euro và 3,4% ở Trung Quốc.

Theo đó, dù ít nghiêm trọng hơn nhiều so với những gì xảy ra hồi thập niên 1970, cú sốc dầu mỏ vẫn là một trở ngại lớn đối với tăng trưởng toàn cầu. Tăng trưởng toàn cầu năm 2026 đã bị Fitch Ratings hạ dự báo thêm 0,2 điểm phần trăm, còn 2,4%, chủ yếu do giá dầu tăng cao. Tình hình kinh tế bị cắt giảm tăng trưởng trên diện rộng còn do lạm phát cao dẫn đến giảm thu nhập thực tế của người tiêu dùng, tiêu dùng cũng giảm trong khi chi phí doanh nghiệp tăng cao. Thực trạng này được cho là ảnh hưởng lớn đến kinh tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Giữa bối cảnh như vậy, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) được cả S&P Global lẫn Fitch Ratings đánh giá góp phần thúc đẩy đáng kể kinh tế toàn cầu trước các ảnh hưởng tiêu cực từ cuộc khủng hoảng dầu và khí đốt. Điển hình, đầu tư công nghệ thông tin của Mỹ trong quý 1/2026 tăng 18% so với cùng kỳ năm trước và lĩnh vực này cũng tăng trưởng ở nhiều nơi khác. Giá trị doanh thu ngành bán dẫn toàn cầu trong tháng 3 vừa qua tăng 80% so với cùng kỳ năm trước, theo Fitch Ratings.

Qua đó, một số nền kinh tế trong khu vực đã được hưởng lợi từ diễn biến vừa nêu, nổi bật là: Đài Loan, Hàn Quốc, VN, Malaysia và Singapore. Đà tăng trưởng này làm giảm bớt gánh nặng của chi phí năng lượng cao hơn, nhưng lại tập trung vào một số ít nền kinh tế.