Chiến sự Iran thổi bùng cơn sốt dầu toàn cầu, nhiều nước khẩn cấp ứng phó

Dù vậy, mức giá này vẫn cao hơn đáng kể so với khoảng 70 USD/thùng trước khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự chống Iran vào ngày 28.2.

Cuộc xung đột, hiện bước sang tuần thứ 2, đang tác động mạnh đến các quốc gia và hạ tầng then chốt của ngành dầu khí toàn cầu. Lo ngại về các cuộc tấn công đã khiến hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz - tuyến đường trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới - gần như tê liệt.

Các nhà sản xuất lớn trong khu vực như Iraq, Kuwait và UAE buộc phải cắt giảm sản lượng do hạn chế xuất khẩu và thiếu không gian lưu trữ. Trong khi đó, các cơ sở năng lượng tại Iran, Israel và nhiều khu vực khác đã trở thành mục tiêu tấn công, làm dấy lên lo ngại về cú sốc nguồn cung.

Ông Nicholas Mulder, chuyên gia lịch sử kinh tế tại Đại học Cornell (Mỹ), nhận định đây có thể là "cú sốc nguồn cung dầu lớn nhất từ trước đến nay". Theo ông, lượng dầu bị gián đoạn có thể cao gấp 3 đến 4 lần so với các cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973 và 1979.

Theo công ty nghiên cứu Rystad Energy, khoảng 15 triệu thùng dầu - tương đương 20% nguồn cung toàn cầu - thường đi qua eo Hormuz mỗi ngày. Các mối đe dọa tên lửa và máy bay không người lái đã khiến nhiều tàu chở dầu từ Ả Rập Xê Út, Kuwait, Iraq, Qatar và UAE tạm dừng hành trình.

Các chuyên gia cảnh báo việc khôi phục sản lượng có thể mất nhiều tuần do các hạn chế về kỹ thuật và kho chứa. Nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa, một số nhà phân tích dự báo giá dầu có thể tăng lên 150 USD/thùng, vượt đỉnh gần 147 USD từng ghi nhận trước khủng hoảng tài chính năm 2008.

Trước biến động của thị trường, các nước G7 cho biết hiện chưa có kế hoạch sử dụng kho dự trữ dầu chiến lược, dù vẫn sẵn sàng phối hợp nếu cần thiết để ổn định thị trường.

Giá năng lượng tăng cao đang lan rộng ra toàn cầu, kéo theo chi phí nhiên liệu, vận tải và điện năng tăng mạnh, đồng thời làm dấy lên lo ngại lạm phát quay trở lại. Các nền kinh tế châu Á - vốn phụ thuộc lớn vào dầu nhập khẩu từ Trung Đông - được đánh giá là dễ tổn thương nhất.

Trong đó, Hàn Quốc đã ban hành mức giá trần nhiên liệu lịch sử để đối phó với cú sốc dầu mỏ từ Iran. Ngày 9.3, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung đã yêu cầu chính phủ khẩn cấp ổn định thị trường năng lượng và xem xét áp dụng cơ chế giá trần đối với các sản phẩm dầu mỏ. Giá xăng tại một số trạm đã vượt 1,28 USD/lít, mức cao nhất trong hơn 3 năm, theo South China Morning Post.

Ông Lee cảnh báo xung đột Trung Đông đang đặt "gánh nặng đáng kể" lên nền kinh tế Hàn Quốc, đồng thời yêu cầu các cơ quan chức năng chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất và sẵn sàng mở rộng gói ổn định thị trường tài chính trị giá 100.000 tỉ won (67 tỉ USD) nếu cần thiết.

Iran hiện xuất khẩu khoảng 1,6 triệu thùng dầu mỗi ngày, chủ yếu sang Trung Quốc. Nếu nguồn cung này bị gián đoạn, thị trường năng lượng toàn cầu có thể tiếp tục chịu thêm áp lực.