Thi sĩ Phạm Thiên Thư 'mang bụi đỏ đi rồi' để tiếc thương cho người ở lại

Bà Trần Thị Như Báu – người vợ gắn bó gần 40 năm với Phạm Thiên Thư – kể chưa từng giận ông trong căn nhà nhỏ yên bình (ở Cư xá Bắc Hải). "Lấy vợ nhà thơ thì phải chấp nhận ít tiền thôi cháu ơi. Tôi may mắn làm ra tiền, còn ông nhà tôi thì làm... thơ nên nhiều lúc thiếu trước hụt sau cũng có tôi bù đắp. Ông ấy sống đơn giản, chẳng đòi hỏi gì nhiều, vợ chồng cứ túc tắc vậy mà qua ngày. Giờ ông ấy không còn ham chơi nữa, bỏ tôi rồi...”, bà Báu xúc động nói.

Nói về giây phút cuối đời của ông, gia đình kể "ông mất thanh thản lắm". Chỉ 30 phút "chuyển mình" rồi nhà thơ vĩnh biệt cả nhà, không trăn trối điều gì, dù trước đó ông lâm bệnh nặng.

Nhà thơ Phạm Thiên Thư tên thật là Phạm Kim Long, từng đoạt giải nhất văn chương toàn quốc với tác phẩm Hậu Kiều - Đoạn trường vô thanh (năm 1973). Ông là tác giả của khá nhiều bài thơ tình nổi tiếng. Điều tạo nên tên tuổi lớn của ông là nhiều bài thơ được phổ nhạc và được công chúng vô cùng yêu thích như: Ngày xưa Hoàng thị, Đưa em tìm động hoa vàng, Gọi em là đóa hoa sầu, Em lễ chùa này... Đặc biệt, ông có tới gần 40 bài thơ viết riêng cho vợ nhưng không phát hành chính thức. Vài bài bà Báu còn thuộc như Tỏ tình, Ngoài nghĩa trang..., ông muốn chỉ riêng bà đọc. 

"Tôi mê ổng cũng từ mấy bài thơ đó đó”, bà Trần Thị Như Báu – người bạn đời nhiều năm của Phạm Thiên Thư – nghẹn ngào chia sẻ. Bà cười buồn nói thêm, nếu không có những vần thơ ấy, có lẽ hai người đã không nên duyên vợ chồng.

Ở người vợ trước, nhà thơ Phạm Thiên Thư có 3 người con nhưng với bà Báu, họ chỉ sống chung với 1 con riêng của bà Báu nhưng cháu đã mất hồi Covid -19.

Nhà thơ Phạm Thiên Thư "ngồi đó, hư hư thực thực..."

Ca sĩ Thiên Thanh - giọng ca gắn bó với nhiều tên tuổi các các ca khúc nhạc sĩ Phạm Duy phổ thơ ông kể: "Anh Phạm Thiên Thư hiền lành như đếm. Tôi nhớ có lần anh em ra Nhà hát Trưng Vương, Đà Nẵng làm chương trình, vui lắm. Anh đi đâu cũng có người mến mộ, tụi tui đi theo mà cũng được… hưởng lây”, một người bạn thân thiết của nhà thơ xúc động nhớ lại. Tôi luôn kính phục anh... Ngày xưa đại thi hào Nguyễn Du có Đoạn trường tân thanh còn anh tôi có Đoạn trường vô thanh cũng để lại dấu ấn rất riêng trong lòng nhiều người”. 

Nhà thơ Nguyễn Thái Dương gọi ông là thi sĩ "hư hư thực thực suốt cuộc cà phê sáng". Ông lý giải: "Hư hư là vì ông có vẻ như đắm chìm trong cõi nào: mắt khép khép, miệng cười cười, ngậm pipe liên tục, hít hít thở thở khói thuốc lá điện tử. Thực thực là vì có lúc ông cũng... tham gia chuyện trò: ông Quang (Vũ Trọng Quang) này sang năm lên chức to, ông Châu (Nguyễn Châu) tuần này hên lắm đây, ông Dương thì trong tuần tới có tiền rồi... Bởi ông hư thực lẫn vào nhau nên tôi hơi khó khăn trong lần đầu tiếp xúc sau giai đoạn ông bị tai biến".

Tác giả Chút tình riêng thuở ấy kể: "Có lần tôi bước vào thăm dò: 'Anh nhớ Nguyễn Thái Dương ở báo Mực Tím không?". Nhìn nhìn tôi, ông nói "Nhớ chứ nhớ chứ, ôi, xưa còn nhỏ nhỏ thấp thấp" nhưng tôi không biết ông có... nhớ không. Tôi gợi tiếp: '25 năm trước, tôi đến tìm anh, nhà ở Phạm Văn Hai, chứ không phải nhà này (Café Hoa Vàng ở đường Hồng Lĩnh Q.10 cũ ) để viết về Ngày xưa Hoàng Thị... cho báo Mực Tím. Anh nhớ không?". Câu trả lời vẫn là 'nhớ chứ nhớ chứ' nhưng tôi không biết ông có... nhớ không.

Lại mớm ý tiếp: 'Sau Ngày xưa Hoàng Thị, Mực Tím có đăng bài thơ nữa của Phạm Thiên Thư'. Ông hỏi liền: 'Bài gì?'.Tôi mừng hết lớn với câu trả lời bằng câu hỏi lại của ông: 'Bài gì?'. Điều này chứng tỏ mạch chuyện vẫn lưu thông bình thường nơi ông - một thi sĩ tài hoa với nhiều tác phẩm nổi tiếng còn mãi trong lòng người yêu thi ca".

"Động hoa vàng" là biểu tượng thẩm mỹ kinh điển, đại diện cho cái đẹp thoát tục, thuần khiết

Về nhà thơ Phạm Thiên Thư, Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM Trịnh Bích Ngân nhớ lại: "20 năm trước, lúc làm việc ở NXB Văn nghệ, tôi nhiều lần được gặp nhà thơ Phạm Thiên Thư khi NXB tái bản một số tập thơ của ông. Có những tập thật mỏng như Động hoa vàng và có tập thơ dày như Đoạn trường vô thanh... Lúc đó tôi chưa biết làm thơ nhưng có thể cảm được thơ và nể phục tài thơ của ông".

"Người đưa ngôn ngữ thi ca thành biểu tượng thật hiếm. Lá diêu bông cũng là một biểu tượng. Sông Thương tóc dài cũng là một biểu tượng. Nhưng Động hoa vàng có lẽ là một biểu tượng đẹp vô đối của thi ca. "Động hoa vàng" không chỉ là địa danh của tưởng tượng mà trở thành một biểu tượng thẩm mỹ kinh điển, đại diện cho cái đẹp thoát tục, thuần khiết", nhà văn Trịnh Bích Ngân nhìn nhận.

Còn thi sĩ Lý Đợi tiễn biệt Phạm Thiên Thư bằng cách nương theo những câu thơ trong Đoạn trường vô thanh – tác phẩm viết năm 1969 gồm 3.290 câu lục bát, từng được xem như một “hậu Truyện Kiều”. Anh trích lại những vần thơ như một lời bái biệt người thi sĩ tài hoa của nhạc và thơ Việt: “Ta bay cùng tiếng trúc tơ/Chàng lên đỉnh ngọn ai ngờ - xuống sâu/Trăm năm là mấy nhịp cầu/Bước chân kiếm hỏi bể dâu ngậm lời...”.