Buồn vui nghề sách: Anh Phước First News và những kỷ lục

Những năm đầu thập niên 1990, khi VN còn chưa thật sự mở cửa, sách ngoại ngữ và tài liệu học thuật vẫn rất khan hiếm. Anh và các cộng sự bắt đầu bằng việc biên dịch và xuất bản những cuốn giáo trình tiếng Anh đầu tiên, sau đó là các bộ sách luyện thi TOEFL, TOEIC, IELTS…

Năm 1994, anh chính thức thành lập Công ty Trí Việt - First News. Cái tên "First News" mang ý nghĩa: tiên phong, mới nhất, đúng tinh thần mà anh theo đuổi từ những ngày đầu.

Anh được giới làm sách gọi là "ma xó" trong chuyện mua bản quyền. Chỗ nào, nhà xuất bản nào có sách hay là anh có mặt. Tôi nhớ năm 2005, khi đi dự hội chợ sách Bangkok (Thái Lan), đang thương thảo mua bản quyền cuốn Thaksin Shinawatra, ngoái lại đã thấy sau lưng anh Phước đang nhìn vào. Lúc đó thực sự thấp thỏm, chỉ sợ anh mò vào thì công mình ngồi từ trưa đến giờ hóa ra công cốc.

Các bộ sách như Đắc nhân tâm, Quẳng gánh lo đi và vui sống, Hạt giống tâm hồn, Muôn kiếp nhân sinh… đã in đến hàng trăm nghìn bản, luôn ở trong top những cuốn sách bán chạy nhất VN suốt nhiều năm. Hiện nay, thương hiệu Trí Việt - First News đang giữ kỷ lục trong ngành xuất bản, với nhiều ấn phẩm đạt số lượng phát hành trên 1 triệu bản.

Chống in lậu đến cùng

Sách của anh cũng lập kỷ lục… bị in lậu, hoặc được đồn đại bị in lậu. Anh bảo "phát hiện hơn 686 đầu sách bị in lậu hoặc sao chép trái phép". Anh phải ôm đơn gõ cửa hết cơ quan này đến ban ngành khác, khăn gói quả mướp đi khắp Nam Bắc suốt mấy năm trời. Nhưng sách của anh bán chạy quá, hễ bắt được chỗ in lậu này thì lại lòi ra chỗ khác. Đúng là "bắt cóc bỏ đĩa", nhưng đây cũng là minh chứng rõ ràng nhất cho sức hút của sách First News.

Vì anh có kinh nghiệm bắt sách lậu, nên có lần Đông A bị in lậu, tôi thao tác đặt mua sách giả trên các trang online chuyên bán hàng gian, rồi ghi người nhận là anh Phước, 12H Nguyễn Thị Minh Khai, địa chỉ của anh. Tôi nhờ anh Phước thanh toán giúp, coi như thu giữ tang vật và lần ra đầu mối bọn này. Bộ Mario Puzo đóng hộp, giá năm sáu trăm nghìn một bộ chứ không ít, anh cũng phải trả tiền. Dạo ấy, ngày nào anh cũng nhắn Zalo liên tục báo tin về sách lậu, rủ tôi cùng khởi kiện, còn khuyên tôi nên điều tra để bắt tận gốc. Tôi cảm giác như bị tra tấn. Một hôm bực quá, tôi nhắn lại một câu rất tục. Thế là anh em giận nhau. Anh chặn Facebook. Hai năm không thèm nhìn mặt.

Tính anh Phước một khi đã làm là làm đến cùng, không bỏ ngang. Anh bảo: "Những người làm xuất bản chân chính bị in lậu làm giả sách không biết kêu vào đâu, tạo một tệ nạn tệ hại tồn tại cả mấy thập niên rồi". Sau này nhớ lại, tôi nghĩ những người làm sách và bảo vệ văn hóa mà có được sự quyết liệt như anh thì môi trường xuất bản VN chắc chắn sẽ trong sạch, lành mạnh hơn, giữ được cái nếp chung tốt đẹp.

Anh Phước còn có cái tật dễ thương là hay nói lắp. Vì vậy, bạn bè gọi anh là "Phước cà lăm". Mỗi khi đi hội sách Frankfurt, anh Phước đều nói đi nói lại với tôi:

- Đông A phải cùng First News làm một cuốn sách thật xuất sắc, thật... ví... ví... đại để kỷ niệm. Cuốn này, lời lãi không quan trọng. Anh muốn tạo ra một tác phẩm thật sự có ý nghĩa, để đời và để lại dấu... dấu... dấu... ấn... cho nghề.

Và anh luôn tâm đắc: "Mọi thứ rồi cũng có thể mất đi, chỉ những cuốn sách hay là còn ở lại, truyền từ đời này sang đời khác".

Từ năm 2025, anh bắt đầu lui dần, bàn giao công việc điều hành công ty cho cậu cả là Phương, còn cậu ba phụ trách thiết kế bìa. Cả mấy cậu con trai đều được anh cho đi du học ở Mỹ, rồi trở về tiếp nối sự nghiệp của Trí Việt - First News. 

(Trích từ sách Tôi kể - Tất cả đều từ sách của họa sĩ Trần Đại Thắng do Đông A và NXB Dân Trí ấn hành)