Israel trút thịnh nộ lên Lebanon, Iran đóng eo biển Hormuz, thỏa thuận ngừng bắn lâm nguy

Cao ủy Nhân quyền Liên Hiệp Quốc Volker Turk đánh giá mức độ thương vong trong các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon là "kinh hoàng", đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế "chấm dứt cơn ác mộng này".

"Cảnh tượng đẫm máu như vậy, chỉ vài giờ sau khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn với Iran, thật khó tin", ông Turk nói, đồng thời lên án các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Hezbollah vào miền bắc Israel, và kêu gọi cả hai bên ngừng ngay lập tức.

Iran đã đóng cửa eo biển Hormuz để đáp trả các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon bất chấp thỏa thuận ngừng bắn, theo truyền thông nước này.

Thỏa thuận ngừng bắn có điều kiện kéo dài 2 tuần giữa Mỹ và Iran, được ký kết vài giờ trước đó, có điều khoản cho phép mở lại tạm thời tuyến đường hàng hải quan trọng này. Trên thực tế, eo biển vẫn đóng cửa vì lưu lượng giao thông không tăng ngay lập tức trong những giờ sau khi tuyên bố ngừng bắn.

Tehran hôm 8.4 cho biết họ sẽ tạo điều kiện cho việc đi lại an toàn phối hợp với lực lượng vũ trang của mình, mặc dù lực lượng bảo vệ bờ biển nước này cho biết bất kỳ tàu nào cố gắng đi qua mà không được phép sẽ bị "nhắm mục tiêu và tiêu diệt".

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nói rằng lệnh ngừng bắn phải bao gồm Lebanon, nếu không chiến tranh sẽ tiếp diễn. Trong bài đăng trên mạng xã hội, ông Araghchi yêu cầu Mỹ phải lựa chọn giữa việc tiếp tục chiến tranh thông qua Israel hoặc một lệnh ngừng bắn.

"Các điều khoản của thỏa thuận ngừng bắn giữa Iran và Mỹ rất rõ ràng: Mỹ phải lựa chọn ngừng bắn hoặc tiếp tục chiến tranh thông qua Israel. Không thể có cả hai. Thế giới đang chứng kiến những vụ thảm sát ở Lebanon. Quyết định nằm trong tay Mỹ, và thế giới đang theo dõi xem liệu nước này có thực hiện các cam kết của mình hay không", ông Araghchi viết.

Bài đăng của Ngoại trưởng Iran cũng bao gồm ảnh chụp màn hình bài đăng của Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, thông báo về việc đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào hôm 7.4, trong đó nhà trung gian nói:

"Tôi vui mừng thông báo rằng Cộng hòa Hồi giáo Iran và Mỹ, cùng với các đồng minh của họ, đã đồng ý ngừng bắn ngay lập tức ở khắp mọi nơi, bao gồm cả Lebanon và các nơi khác, có hiệu lực ngay lập tức".

Mỹ - Israel: Lebanon không nằm trong thỏa thuận

Trong bài phát biểu cùng ngày trên truyền hình toàn quốc về thỏa thuận ngừng bắn, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nhấn mạnh rằng "ngón tay của Israel vẫn đặt trên cò súng" và "sẵn sàng quay trở lại chiến đấu bất cứ lúc nào cần thiết".

Ông tuyên bố chiến dịch chống lại Hezbollah ở Lebanon sẽ tiếp tục, nhắc lại rằng thỏa thuận ngừng bắn với Iran không bao gồm nhóm vũ trang ở Lebanon. "Chúng tôi tiếp tục tấn công chúng bằng vũ lực", ông nói.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ngày 8.4 khẳng định Lebanon không nằm trong thỏa thuận ngừng bắn và điều này "đã được thông báo cho tất cả các bên", trong khi Israel tăng cường mạnh mẽ các cuộc không kích trên khắp đất nước ở phía bắc, khiến ít nhất 254 người thiệt mạng.

Phó tổng thống Mỹ J.D. Vance cũng nói với các phóng viên ở Budapest (Hungary) rằng Mỹ chưa bao giờ hứa sẽ đưa Lebanon vào thỏa thuận ngừng bắn, và Iran có thể đã có ấn tượng đó do "hiểu lầm".

"Tôi nghĩ điều này xuất phát từ một sự hiểu lầm chính đáng. Tôi nghĩ người Iran nghĩ rằng thỏa thuận ngừng bắn bao gồm cả Lebanon, nhưng thực tế không phải vậy. Chúng tôi chưa bao giờ đưa ra lời hứa đó, chúng tôi chưa bao giờ ám chỉ rằng điều đó sẽ xảy ra", ông Vance nói.

Tuy nhiên, điều đó hoàn toàn khác với cảnh báo trước đó của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đối với cả Mỹ và Israel, rằng họ sẽ đáp trả nếu Israel không dừng các cuộc tấn công Lebanon.

Quan điểm trái ngược giữa các bên đang khiến cho thỏa thuận ngừng bắn có nguy cơ đổ vỡ. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho biết 3 điều khoản quan trọng của thỏa thuận ngừng bắn mới được ký kết vài giờ trước đó đã bị "vi phạm công khai và rõ ràng", bao gồm việc Lebanon bị tấn công, một UAV xâm nhập không phận Iran và quyền làm giàu uranium của Iran bị từ chối.

Ông Ghalibaf mô tả các cuộc đàm phán tiếp theo là "vô lý". "Sự ngờ vực sâu sắc về mặt lịch sử mà chúng tôi dành cho Mỹ bắt nguồn từ việc họ liên tục vi phạm mọi cam kết - một mô hình đáng tiếc lại lặp lại một lần nữa", ông Ghalibaf viết trên X.

Các đồng minh của Mỹ như Pháp và Úc đã lên tiếng cho rằng việc ngừng bắn phải bao gồm cả Lebanon.