Hiệu ứng liên hoàn từ cú sốc Trung Đông

Hôm qua, trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng, Tổng thống Trump đe dọa sẽ gia tăng áp lực lên Iran nếu chính quyền Tehran không đồng ý thỏa thuận chấm dứt xung đột theo đề xuất của Mỹ. Sau đó, nhà lãnh đạo Mỹ công bố lùi thời hạn tấn công các nhà máy điện và cơ sở năng lượng của Iran thêm 10 ngày, cho đến 20 giờ miền đông ngày 6.4 (tức 7 giờ sáng 7.4 theo giờ VN). Lý do ông Trump đưa ra là các cuộc đàm phán đang tiếp tục diễn ra và đạt tiến triển tốt. Chưa có phản hồi từ Iran về thông tin nói trên và nước này đến nay vẫn phủ nhận đang đàm phán với Mỹ. Ngoài ra, tờ The Wall Street Journal dẫn lời các nhà trung gian cho nỗ lực hòa đàm nói Iran không đưa ra yêu cầu Mỹ phải ngừng tấn công trong 10 ngày.

Về phía Iran, quân đội và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đã ra nhiều cảnh báo rằng họ sẽ tấn công các địa điểm có lính Mỹ đồn trú trong khu vực, đồng thời kêu gọi người dân sống quanh đó tránh xa. Trong khi đó, truyền thông Iran đưa tin đã xảy ra những vụ tấn công vào các khu vực dân cư ở Tehran, Qom, Urumia vào rạng sáng qua. Trong số này, một khu chung cư ở TP.Urmia, tây bắc Iran, bị tên lửa tấn công trực diện, gây thương vong cho dân thường và phá hủy ít nhất 4 căn hộ.

Quân đội Israel cùng ngày tuyên bố tấn công vào trung tâm Tehran, bao gồm các cơ sở sản xuất đạn đạo và hệ thống phòng không trên khắp Iran, cũng như các bệ phóng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) ở miền tây nước này. Phía Israel khẳng định đây là chiến dịch nhằm phá hoại năng lực tên lửa và giảm các mối đe dọa của Iran, theo AFP.

Cùng ngày, Bahrain, Qatar và UAE đồng loạt kích hoạt còi báo động không kích, còn Kuwait cho hay cảng chính Shuwaikh ở TP.Kuwait bị thiệt hại sau khi trúng đòn tấn công. Trong bối cảnh các cuộc không kích vẫn tiếp diễn, HĐBA LHQ ngày 27.3 tổ chức phiên họp kín về tình hình Iran tại trụ sở TP.New York (Mỹ) theo yêu cầu của Nga.

Trong một diễn biến khác, liên quan cáo buộc Nga cung cấp tin tình báo để Iran tấn công khu vực, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov nói Nga và Iran có hợp tác quân sự - kỹ thuật, và Moscow "cung cấp cho Iran một số loại sản phẩm quân sự cụ thể". "Tuy nhiên, chúng tôi không thể chấp nhận những cáo buộc cho rằng Moscow hỗ trợ tình báo cho Iran", ông Lavrov nhấn mạnh. Về việc Tehran tấn công các căn cứ Mỹ tại khu vực, nhà ngoại giao Nga nói đây là những thông tin được công khai, và ông không ngạc nhiên khi Iran tấn công vào những mục tiêu đó.

Hệ lụy kinh tế

Về khía cạnh ảnh hưởng kinh tế, giá dầu tăng trong phiên cuối tuần, còn giá cổ phiếu tiếp tục diễn biến trái chiều do sự lạc quan ban đầu về việc Tổng thống Trump tiếp tục gia hạn "tối hậu thư" đối với Iran đang giảm dần trước thông tin Mỹ điều thêm quân đến khu vực, theo AFP. Giá dầu thế giới ban đầu giảm hơn 1% trong phiên ngày 27.3 nhưng nhanh chóng đảo chiều tăng trở lại khi thị trường châu Âu mở cửa, với dầu Brent tiến sát mốc 110 USD/thùng. Kể từ khi xung đột nổ ra ở Trung Đông hôm 28.2, giá dầu Brent đã tăng gần 50%, trong khi dầu WTI tăng khoảng 40%. Cùng ngày hôm qua, cổ phiếu ở các thị trường Tokyo, Seoul, Sydney, Wellington, Đài Bắc, Mumbai, Jakarta và Manila giảm mạnh, nhưng thị trường Hồng Kông, Thượng Hải, Singapore và Bangkok lại tăng cùng với London, Frankfurt và Paris.

Theo AFP dẫn lời các chuyên gia, diễn biến trên phản ánh sự hoài nghi của giới đầu tư trước những tín hiệu trái chiều từ Nhà Trắng, khi Tổng thống Trump liên tục thay đổi giữa lập trường cứng rắn và hòa đàm. Dù chủ nhân Nhà Trắng tỏ ra lạc quan về tiến độ trên bàn đàm phán, một nhóm tàu chiến Mỹ chở 2.500 lính thủy đánh bộ đã tiến gần khu vực. Đồng thời, ít nhất 1.000 binh sĩ thuộc Sư đoàn Dù 82 cũng đã nhận được lệnh triển khai. Có tin Washington đang cân nhắc điều động thêm 10.000 lính đến Trung Đông.

Trong khi đó, các chính phủ trên thế giới đang nỗ lực củng cố nền kinh tế trước cú sốc năng lượng tăng giá. Ấn Độ cắt giảm thuế nhiên liệu, trong khi Nhật Bản dự kiến tạm thời nới lỏng hạn chế đối với các nhà máy nhiệt điện than để giảm áp lực năng lượng. Trước đó, Tây Ban Nha, Ba Lan và Hàn Quốc cũng công bố các gói hỗ trợ, bao gồm cắt giảm thuế nhiên liệu. Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) cảnh báo hệ thống thương mại toàn cầu đang trải qua tình trạng gián đoạn nghiêm trọng nhất trong 80 năm, trong khi Ngân hàng Thế giới cho biết sẵn sàng hỗ trợ tài chính khẩn cấp cho các nền kinh tế mới nổi.