Giá dầu trước nguy cơ tăng cao

Trập trùng tin xấu

Những ngày qua, dù một số tàu chở dầu đã được "thông chốt" qua eo biển Hormuz dưới sự đồng ý của Iran và dự kiến có thêm một số tàu được phép qua đây, nhưng thực tế nhiều tín hiệu xấu tiếp diễn khiến giá dầu tăng cao.

Trước hết, bất chấp việc hai bên được cho là đang đàm phán, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 30.3 (theo giờ VN) tuyên bố ưu tiên của ông là lấy dầu của Iran. Tuyên bố được đưa ra khi khoảng 7.000 quân gồm 2 đơn vị thủy quân lục chiến viễn chinh cùng 2 tiểu đoàn tinh nhuệ của Sư đoàn dù 82 đã và đang trên đường đến vùng Vịnh. Một kịch bản khả năng cao có thể xảy ra là Mỹ tiến hành tấn công chiếm đảo Kharg - nơi chứa 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran, và các tiền đồn dọc theo eo biển Hormuz để tìm cách mở cửa eo biển này.

Những ngày qua, khi kịch bản vừa nêu càng đến gần thì giá dầu càng tăng cao. Bởi nếu xung đột trực tiếp trên đất liền tại đây, Iran có thể phản công mạnh mẽ ở eo biển Hormuz. Không những vậy, nước này có thể sẽ tăng cường tấn công các cơ sở dầu khí, đồng thời tấn công phá hủy các nhà máy khử muối nước biển để chuyển thành nước uống ở các nước lân cận. Khi đó, tình hình leo thang sẽ khó lường.

Bên cạnh đó, để đối phó tình trạng eo biển Hormuz bị phong tỏa, Ả Rập Xê Út đã sử dụng đường ống dẫn Đông - Tây để chuyển dầu sang cảng Yanbu ở Biển Đỏ, rồi chuyển đi không thông qua eo biển Hormuz. Trước cuộc khủng hoảng lần này, tuyến đường ống Đông - Tây có công suất khoảng 2,8 triệu thùng/ngày, nhưng đã tăng lên 7 triệu thùng/ngày kể từ khi eo biển Hormuz bị đình trệ. Nhờ đó, một phần đáng kể nguồn cung dầu từ Ả Rập Xê Út đã được giải tỏa.

Thế nhưng, lực lượng Houthi ở Yemen ngày 28.3 đã tham chiến nên không loại trừ trường hợp lực lượng này lại phong tỏa Biển Đỏ như hồi năm 2024. Khi đó, việc giải tỏa dầu trên của Ả Rập Xê Út sẽ bị ngưng trệ. Thậm chí, lưu lượng dầu 2,8 triệu thùng/ngày trước cuộc khủng hoảng giờ cũng có thể bị ảnh hưởng.

Các kịch bản nhiều gam màu

Trong phân tích gửi đến Thanh Niên, Fitch Rating's - nhà xếp hạng tín dụng hàng đầu thế giới đưa ra các kịch bản về giá dầu trong năm nay.

Kịch bản tích cực là thị trường được bổ sung thêm nguồn cung, điển hình như các quốc gia thành viên của Tổ chức Năng lượng quốc tế (IEA) xả bớt kho dự trữ thì có thể giữ giá dầu ở mức khoảng 100 USD/thùng trong vài tuần nữa ngay cả khi eo biển Hormuz vẫn đóng cửa. Cuộc xung đột hiện tại bắt đầu vào thời điểm thị trường dầu mỏ dư cung và tồn kho đặc biệt cao. Theo kịch bản này, eo biển Hormuz sẽ được mở cửa trở lại trong đầu quý 2/2026 giúp giá dầu giảm nhanh. Kết quả giá dầu trung bình cả năm khoảng 70 USD/thùng. Kịch bản này đòi hỏi nỗ lực đàm phán từ cả phía Mỹ lẫn Iran. Tuy nhiên, mức giá 70 USD/thùng vẫn cao hơn so với trước khi xung đột nổ ra.

Một kịch bản bất lợi, rủi ro cao hơn là giá dầu tăng vọt lên 130 USD/thùng trong quý 2/2026, dẫn đến giá trung bình là 100 USD/thùng cho cả năm. Kịch bản vừa nêu có thể xảy đến khi Iran tiếp tục hạn chế vận chuyển qua eo biển Hormuz ngay cả khi đã qua giai đoạn căng thẳng nhất của xung đột. Điều này dẫn đến việc giảm sút của nguồn cung dài hạn và phí bảo hiểm rủi ro giá dầu cao hơn. Các tình huống như một cuộc xâm lược trên bộ vào Iran, gây thiệt hại đáng kể hơn nữa đối với cơ sở hạ tầng quan trọng bao gồm các cơ sở dầu khí, gián đoạn vận chuyển ở Biển Đỏ hoặc việc các quốc gia thành viên Hội đồng hợp tác vùng Vịnh phát động các hoạt động tấn công chống lại Iran đều sẽ dẫn đến nguy cơ xung đột kéo dài, ngăn cản việc hạ nhiệt giá dầu.