Điểm nóng pháp lý
Vào sáng qua (12.5 theo giờ VN), Đài NBC News đưa tin Tòa án tối cao Mỹ đã lật ngược phán quyết của tòa cấp dưới, theo đó cho phép bang Alabama sử dụng bản đồ bầu cử mới do phe Cộng hòa đề xuất. Bản đồ này dự kiến xóa bỏ một trong 2 khu vực bầu cử có đa số cử tri là người da đen (vốn thường bầu cho ứng viên Dân chủ). Điều này sẽ giúp Alabama đẩy nhanh tiến trình bầu cử theo bản đồ có lợi cho đảng Cộng hòa. Toàn bộ 6 thẩm phán bảo thủ của Tòa án tối cao đều thông qua phán quyết cho Alabama sử dụng bản đồ mới, trong khi 3 thẩm phán cấp tiến phản đối.
Người dân theo dõi kết quả trưng cầu dân ý việc vẽ lại bản đồ bầu cử ở bang Virginia vào ngày 21.4 ẢNH: AFP
Tại bang Virginia, phe Dân chủ cũng vừa đệ đơn khẩn cấp lên Tòa án tối cao vào ngày 11.5 nhằm khôi phục bản đồ bầu cử từng được cử tri chấp thuận. Trước đó, tòa án cấp tiểu bang Virginia đã bác bỏ bản đồ nêu trên do các lỗi kỹ thuật trong quá trình trưng cầu dân ý.
Không chỉ ở Alabama và Virginia, làn sóng chạy đua "vẽ lại bản đồ" còn diễn ra ở nhiều bang miền nam nước Mỹ.
Tại bang Louisiana, Thống đốc Jeff Landry đã ban bố tình trạng khẩn cấp và đình chỉ các cuộc bầu cử sơ bộ để cơ quan lập pháp kịp thời vẽ lại các khu vực bầu cử.
Ở bang Mississippi, một phiên họp đặc biệt của cơ quan lập pháp tiểu bang đã được lên lịch vào ngày 20.5 để xem xét các bản đồ mới sau khi bị tòa án yêu cầu điều chỉnh.
Ai đang chiếm ưu thế ?
Theo CNN, hiện 9 bang đã ban hành bản đồ phân khu vực bầu cử mới. Các bang ghi nhận diễn biến có lợi cho đảng Cộng hòa gồm: Texas, Florida, Alabama, Tennessee, Bắc Carolina, Ohio và Missouri. Đảng Dân chủ củng cố thêm ưu thế tại 2 bang California và Utah.
Ứng dụng AI trong cuộc đua vẽ bản đồ bầu cử Mỹ
Theo tạp chí Time ngày 12.5, trí tuệ nhân tạo (AI) đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong cuộc chiến phân định khu vực bầu cử tại Mỹ.
Với khả năng tạo ra hàng nghìn, thậm chí hàng triệu bản đồ giả định chỉ trong thời gian ngắn, các thuật toán AI đang được sử dụng để phân tích những yếu tố chính trị từ các bản đồ đề xuất. Điển hình như tại Utah vào tháng 11.2025, một thẩm phán đã bác bỏ bản đồ của đảng Cộng hòa sau khi dữ liệu mô phỏng cho thấy bản đồ này "thiên vị phe Cộng hòa hơn 99% số bản đồ được vẽ mà không mang yếu tố chính trị".
Theo phó giáo sư Tyler Simko, thuộc Đại học Michigan (Mỹ), AI có thể xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ để cung cấp một tập hợp các bản đồ trung lập, nhằm đối chiếu và phát hiện các thủ thuật "gerrymandering" (cố ý vẽ lại bản đồ nhằm mang lại lợi thế chính trị). Dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh AI chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ và rà soát, không thể tự vẽ ra bản đồ đáp ứng mọi tiêu chí, mà vẫn cần con người đánh giá nhiều yếu tố.
Các phân tích chỉ ra với bản đồ mới, đảng Cộng hòa có thể giành thêm 15 ghế trong bầu cử hạ viện, trong khi đảng Dân chủ chỉ "lật" được 6 ghế. Giới chuyên gia nhận định đảng Cộng hòa đang bứt phá mạnh mẽ trong cuộc chiến phân định lại bản đồ bầu cử, sau những phán quyết có lợi từ các cấp tòa án.
Tuy nhiên, việc liên tiếp có nhiều bang thúc đẩy vẽ lại bản đồ bầu cử đang gây ra những hậu quả về mặt hậu cần. Tại Louisiana, gần 179.000 cử tri đã đi bỏ phiếu sớm cho bầu cử sơ bộ, thế nhưng những lá phiếu đó có thể không được tính nếu bản đồ bị thay đổi vào phút chót. Ở Alabama, sau phán quyết của Tòa án tối cao cho sử dụng bản đồ bầu cử mới, các khu vực nằm trong diện thay đổi sẽ phải tổ chức bầu cử sơ bộ lại.
Trong bối cảnh số nghị sĩ Cộng hòa chỉ nhiều hơn phe Dân chủ 5 ghế tại hạ viện (217 và 212), việc tái phân định khu vực bầu cử không còn là chuyện thủ tục mà đã trở thành một vũ khí chiến thuật để đảng Cộng hòa bảo vệ thế đa số mong manh trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 tới, trong khi đảng Dân chủ nỗ lực ngăn chặn đối thủ giành thêm lợi thế.
.jpg)
.jpg)
