Bộ tứ tăng tốc với loạt sáng kiến cảng biển, năng lượng và khoáng sản

Tại cuộc họp, các Ngoại trưởng bộ tứ công bố dự án hợp tác với Fiji để nâng cấp cơ sở hạ tầng cảng biển tại các đảo Thái Bình Dương, đánh dấu dự án cơ sở hạ tầng chung đầu tiên của nhóm.

Ông Rubio cho biết sáng kiến này nhằm xử lý tình trạng thiếu hụt năng lực cảng biển trong khu vực, đồng thời là "minh chứng thực tiễn" cho khả năng của nhóm trong việc xây dựng hạ tầng chất lượng cao và bền vững. "Hôm nay, chúng ta đã có những kết quả cụ thể, khả thi để công bố với các quốc gia của mình và phần còn lại của thế giới", ông Rubio nói, đồng thời gọi nhóm Quad là "quan hệ đối tác hành động".

Ngoài dự án cảng ở Fiji, 4 nước cũng nhất trí khởi động sáng kiến an ninh năng lượng Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nhằm tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng nhiên liệu trong khu vực. Mỹ dự kiến đăng cai diễn đàn an ninh năng lượng Quad vào cuối năm nay, theo Đài DW.

Sáng kiến này được công bố trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu chịu sức ép từ cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược đối với vận chuyển dầu khí. Ngoại trưởng Úc Penny Wong cảnh báo bất kỳ sự đóng cửa nào tại eo biển này cũng sẽ gây hậu quả nghiêm trọng đối với an ninh năng lượng khu vực.

"Chúng tôi nhận thức rõ tầm quan trọng của nguyên tắc tự do hàng hải và phản đối bất kỳ đề xuất thu phí nào", bà Wong nói, đề cập kế hoạch của Iran về việc thu phí đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.

Quad cũng công bố khuôn khổ hợp tác về khoáng sản thiết yếu. Theo ông Rubio, khuôn khổ này sẽ giúp 4 nước phối hợp chính sách kinh tế và đầu tư để củng cố chuỗi cung ứng khoáng sản, từ khai thác, chế biến đến tái chế. Động thái này có ý nghĩa quan trọng với Nhật Bản trong bối cảnh Trung Quốc từng hạn chế xuất khẩu một số khoáng sản được sử dụng trong ngành hàng không vũ trụ, quốc phòng và bán dẫn giữa các căng thẳng ngoại giao.

Bên cạnh đó, Quad sẽ thúc đẩy sáng kiến giám sát hàng hải, tích hợp năng lực của 4 nước và chia sẻ dữ liệu gần thời gian thực về hoạt động của tàu thuyền, bao gồm cả tàu thương mại. Các sáng kiến trước đây của Quad cũng tập trung vào việc hỗ trợ các nước trong khu vực nâng cao năng lực nắm bắt tình hình trên biển, theo Reuters.

Cuộc gặp diễn ra sau giai đoạn Quad bị cho là mất động lực, đặc biệt khi nhóm không tổ chức được hội nghị thượng đỉnh lãnh đạo trong năm 2025, giữa lúc quan hệ Mỹ - Ấn Độ gặp căng thẳng vì thuế quan và một số vấn đề khác.

Tuy nhiên, Ngoại trưởng Rubio khẳng định Mỹ vẫn "hết sức cam kết" với Quad, gọi đây là "trụ cột" trong chiến lược toàn cầu của Mỹ. Trước cuộc gặp, ông cũng nói Mỹ muốn Quad chuyển từ đối thoại sang các hành động thực tế hơn.

Theo bà Premesha Saha, chuyên gia chính sách cấp cao tại Asia Society Australia, việc không có hội nghị thượng đỉnh lãnh đạo Quad làm dấy lên một số nghi ngờ, nhưng không nhất thiết cho thấy vai trò của nhóm này suy giảm. "Nếu Quad có thể tiếp tục hoạt động hiệu quả ở cấp bộ trưởng và cấp làm việc, nhóm này vẫn có thể duy trì tầm ảnh hưởng, ngay cả khi không thường xuyên phát tín hiệu ở cấp lãnh đạo", bà Saha nhận định.