Thượng tướng Bế Xuân Trường lên tiếng vụ 6 cựu chiến binh kêu oan khi ra tù

6 cựu chiến binh không vụ lợi cá nhân

Trước khi phiên tòa phúc thẩm lần thứ 3 sắp diễn ra ngày 2.6, đại biểu Quốc hội thượng tướng Bế Xuân Trường, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Phó chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam (nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng) đã có văn bản gửi Chánh án TAND tối cao và Viện trưởng VKSND tối cao đề nghị chỉ đạo giải quyết khách quan vụ án 6 cựu chiến binh bị kết tội hủy hoại rừng.

ẢNH: HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM CUNG CẤP

Trong văn bản kiến nghị, thượng tướng Bế Xuân Trường cho biết Hội Cựu chiến binh Việt Nam đã nghiên cứu hồ sơ, tham gia bảo vệ quyền lợi cho 6 bị cáo và nhận thấy vụ án còn nhiều vấn đề chưa được làm rõ.

"Các bị cáo trong vụ án đều là cựu chiến binh, từng tham gia quân đội, có nhiều đóng góp trong chiến đấu, bảo vệ Tổ quốc. Việc thực hiện hành vi bị cáo buộc cũng không xuất phát từ động cơ vụ lợi cá nhân. Vì vậy, việc giải quyết vụ án cần đặc biệt thận trọng, không để xảy ra oan sai", văn bản nêu.

Theo hồ sơ, đầu năm 2015, Chi hội Cựu chiến binh thôn 6, xã Trường Xuân, huyện Đắk Song, tỉnh Đắk Nông (cũ) họp bàn việc phát dọn khu đất được cho là không còn rừng để trồng keo gây quỹ hoạt động. Sau đó, các hội viên tham gia chặt cây bụi, dây leo và một số cây gỗ nhỏ gom thành đống chờ đốt.

Kết luận giám định tháng 4.2015 của giám định viên tư pháp Huỳnh Văn Triệu (Hạt Kiểm lâm TP.Gia Nghĩa cũ) xác định diện tích rừng sản xuất bị hủy hoại là 0,98 ha, thiệt hại hơn 53 triệu đồng.

Năm 2020, TAND cấp cao tại TP.HCM xét xử giám đốc thẩm đã chỉ ra 9 vấn đề lớn cho thấy chưa đủ căn cứ buộc tội nên đã hủy toàn bộ các bản án sơ thẩm và phúc thẩm ở tỉnh Đắk Nông (nay là tỉnh Lâm Đồng) từng kết tội 6 cựu chiến binh để điều tra lại.

ẢNH: NGÂN NGA

Tuy nhiên, đầu năm 2026, TAND khu vực 6 - Lâm Đồng xét xử sơ thẩm lần 3 tiếp tục giữ nguyên quan điểm kết tội 6 bị cáo về tội hủy hoại rừng với mức án như cũ từ 6 - 7 tháng tù.

Cụ thể, tòa phạt 5 cựu chiến binh mỗi người 6 tháng tù gồm: Ngân Xuân Dũng (65 tuổi), Vũ Tất Đắc (72 tuổi), Hoàng Văn Sằn (68 tuổi), Nguyễn Nam Thái (58 tuổi) và Cao Minh Điến (57 tuổi); riêng bị cáo Đỗ Mạnh Hùng (63 tuổi) 7 tháng tù.

Theo thượng tướng Bế Xuân Trường, hồ sơ vụ án hiện vẫn tồn tại hàng loạt mâu thuẫn liên quan đến hiện trạng rừng, kết luận giám định và đánh giá chứng cứ buộc tội.

Rừng đã bị đốt cháy trước đó

Qua nghiên cứu hồ sơ vụ án, Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam nhận thấy bản án hình sự sơ thẩm lần 3 của TAND khu vực 6 - Lâm Đồng còn nhiều vấn đề chưa được làm rõ.

Theo quyết định giám đốc thẩm năm 2020 của TAND cấp cao tại TP.HCM, tại điều 189 bộ luật Hình sự 1999, Thông tư liên ngành số 19 năm 2007 của Bộ NN&PTNN (cũ) và điều 20 Nghị định 157 năm 2016, phải hủy hoại trên 5.000 m² (đối với rừng sản xuất) mới bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

ẢNH: NGÂN NGA

Cơ quan CSĐT xác định các bị cáo chặt, phá rừng trong 4 ngày, trong đó có 2 ngày của tháng 1.2015 là 4.000 m². Theo văn bản tháng 3.2015 của Chi cục Kiểm lâm tỉnh Đắk Nông thì rừng lại bị thiệt hại 100%. Như vậy, việc xác định các bị cáo tiếp tục phá rừng trong 2 ngày của tháng 4.2015 là không đủ cơ sở.

Hạt Kiểm lâm thị xã Gia Nghĩa (tỉnh Đắk Nông cũ) không dựa vào mức độ thiệt hại thực tế về số lượng, khối lượng cây rừng bị chặt hạ mà lại dựa vào tiêu chí xác định rừng là không phù hợp với quy định.

Ngoài ra, theo lời khai người làm chứng thì tại thời điểm kiểm tra từ ngày 24.1.2015, hiện trường đã trong tình trạng đất cháy, cây khô, không còn cây gỗ lớn, chủ yếu là cây bụi và dây leo. Nhưng theo thượng tướng Bế Xuân Trường, những vấn đề này không được cấp sơ thẩm làm rõ.

Sao lại bỏ qua kết luận giám định của Bộ NN-PTNT (cũ)?

Một nội dung đáng chú ý khác được thượng tướng Bế Xuân Trường đề cập là những mâu thuẫn trong hoạt động giám định tư pháp.

Quyết định giám đốc thẩm của TAND cấp cao tại TP.HCM đã xác định kết luận giám định tháng 4.2015 và kết luận giám định lại tháng 7.2016 đều do ông Huỳnh Văn Triệu ký không phải giám định viên có chuyên môn, là trái với điều 34 luật Giám định tư pháp. Vì thế, các cơ quan tố tụng căn cứ vào kết luận trên để điều tra, truy tố, xét xử 6 bị cáo là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng.

ẢNH: NGUYỄN ANH

Sau khi vụ án bị hủy để điều tra lại, hội đồng giám định tư pháp trong lĩnh vực lâm nghiệp thuộc Bộ NN-PTNT (cũ) đã ban hành kết luận giám định năm 2022 với nội dung "không thể giám định được ranh giới, diện tích rừng, trạng thái rừng bị thiệt hại".

Theo thượng tướng Bế Xuân Trường, đây là kết luận chuyên môn của cơ quan giám định cấp bộ. Tuy nhiên, cơ quan tố tụng lại tiếp tục tái sử dụng kết luận giám định của ông Huỳnh Văn Triệu để kết tội bị cáo là vi phạm thủ tục tố tụng.

"Lẽ ra, cơ quan điều tra phải căn cứ vào kết luận giám định của Bộ NN-PTNT (cũ) để đình chỉ vụ án, đình chỉ bị can theo điểm b khoản 1 điều 230 bộ luật tố tụng Hình sự do đã hết thời hạn điều tra vụ án mà không chứng minh được bị can đã thực hiện tội phạm", văn bản nêu.