6 cựu chiến binh kêu oan: Toàn cảnh xét xử sơ thẩm lần 3

6 cựu chiến binh khai gì tại tòa?

Theo hồ sơ vụ án, đầu năm 2015, tại cuộc họp Chi hội Cựu chiến binh thôn 6 (xã Trường Xuân, H.Đắk Song, tỉnh Đắk Nông cũ), ông Đỗ Mạnh Hùng (Chi hội trưởng) cho rằng khu đất rừng sản xuất tại địa phương không còn rừng cần phát quang trồng cây keo gây quỹ hoạt động và chi hội đồng ý.

ẢNH: NGÂN NGA

Cơ quan tố tụng xác định, trong 2 ngày của tháng 1.2015 và 2 ngày của tháng 4.2015, các hội viên đã chặt cây bụi, dây leo, một số cây gỗ có đường kính từ 10 cm trở xuống, gom thành đống chờ đốt.

Kết luận giám định tháng 4.2015 của giám định viên tư pháp Huỳnh Văn Triệu (Hạt Kiểm lâm TP.Gia Nghĩa cũ) xác định diện tích rừng sản xuất bị hủy hoại là 0,98 ha, thiệt hại hơn 53 triệu đồng.

Tại tòa, 6 cựu chiến binh gồm: Đỗ Mạnh Hùng (63 tuổi), Ngân Xuân Dũng (65 tuổi), Vũ Tất Đắc (72 tuổi), Hoàng Văn Sằn (68 tuổi), Nguyễn Nam Thái (58 tuổi) và Cao Minh Điến (57 tuổi, cùng trú H.Đắk Song, Đắk Nông cũ; có 1 cựu chiến binh Đoàn Xuân Trường đã qua đời) đều kêu oan.

ẢNH: NGUYỄN ANH

Các bị cáo khẳng định, trước thời điểm phát dọn, khu vực này không còn là rừng, đề nghị tòa xét xử khách quan, đúng pháp luật.

Nhân chứng cũng khai tại tòa rằng xung quanh hiện trường là rẫy cà phê, hồ tiêu của người dân; nhiều cây đã bị chặt, đốt từ trước.

Điều tra viên từ chối trả lời nhiều câu hỏi của luật sư

Để làm rõ vụ án, tòa triệu tập UBND phường Bắc Gia Nghĩa (nguyên đơn dân sự), giám định viên… nhưng các cá nhân, đơn vị này đều vắng mặt.

Trong phần xét hỏi, kiểm sát viên đề nghị điều tra viên làm rõ 4 nội dung mà TAND cấp cao tại TP.HCM từng chỉ ra khi hủy án để điều tra lại. Tuy nhiên, điều tra viên chỉ trả lời ngắn gọn rằng: "Chúng tôi đã làm việc với nhiều đơn vị, cá nhân và các nội dung này đã được điều tra, phân tích, diễn giải rõ trong hồ sơ".

Luật sư Lê Văn Hoan (Đoàn luật sư TP.HCM) chỉ ra sự bất nhất về diện tích rừng bị thiệt hại: lúc 0,98 ha, lúc 0,8 ha, khi khác 0,78 ha, để đặt vấn đề căn cứ nào xác định con số cuối cùng là 0,98 ha. Điều tra viên sau khi giải thích nhiều lý do vẫn khẳng định diện tích thiệt hại là 0,98 ha.

ẢNH: NGÂN NGA

Luật sư Nguyễn Thanh Huy (Phó chủ nhiệm Đoàn luật sư tỉnh Lâm Đồng) tiếp tục đặt câu hỏi về việc trong vụ án tồn tại nhiều kết luận giám định khác nhau, vậy kết luận nào là hợp pháp, chính xác. Điều tra viên cho biết không thể trả lời kết luận của cơ quan nào đúng hay sai, sau đó từ chối trả lời các câu hỏi của nhiều luật sư.

Thực tế có còn rừng để các cựu chiến binh hủy hoại?

Đại diện Viện kiểm sát đề nghị tòa tuyên phạt các bị cáo từ 6 - 9 tháng tù về tội "hủy hoại rừng". Theo Viện kiểm sát, dù các bị cáo không thừa nhận hành vi phạm tội, nhưng có đủ căn cứ xác định hành vi hủy hoại 0,98 ha rừng sản xuất, gây thiệt hại hơn 53 triệu đồng.

Viện kiểm sát xác định các bị cáo không có tình tiết tăng nặng; được hưởng tình tiết giảm nhẹ do có nhân thân tốt, từng nhiều năm cống hiến trong quân đội, bảo vệ Tổ quốc.

Bào chữa cho các bị cáo, ông Nguyễn Thái Bình, Phó trưởng ban Công tác cựu chiến binh Hội Cựu chiến binh Việt Nam (nguyên Phó cục trưởng Cục Điều tra hình sự, Bộ Quốc phòng), cùng các luật sư đề nghị tòa căn cứ vào kết luận giám định năm 2022 của Bộ NN-PTNT để tuyên các bị cáo không phạm tội.

ẢNH: NGÂN NGA

Thứ nhất, sau khi các bản án trước đó kết tội 6 cựu chiến binh bị cấp giám đốc thẩm là TAND cấp cao tại TP.HCM hủy án để điều tra lại, cơ quan CSĐT đã trưng cầu giám định. Tại kết luận giám định năm 2022 của Bộ NN-PTNT xác định: không thể giám định được ranh giới, diện tích, trạng thái rừng bị thiệt hại và không xác định được giá trị thiệt hại. Đây là kết luận giám định hợp pháp, không vi phạm tố tụng.

Ông Bình cho rằng, không thể tiếp tục dựa vào kết luận giám định tháng 4.2015 của ông Huỳnh Văn Triệu, vốn đã bị cấp giám đốc thẩm nhận định là vi phạm tố tụng, trái điều 34 luật Giám định tư pháp 2013, để tiếp tục buộc tội các bị cáo.

Tranh luận lại, đại diện Viện kiểm sát khu vực 6 vẫn cho rằng kết luận giám định tháng 4.2015 của giám định viên tư pháp Huỳnh Văn Triệu là "đúng pháp luật". Còn kết luận giám định của Bộ NN-PTNT là kết luận sau này…

ẢNH: NGÂN NGA

Thứ hai, theo các luật sư, Viện kiểm sát chưa làm rõ những vấn đề cốt lõi mà TAND cấp cao tại TP.HCM đã chỉ ra như: nếu xác định khu vực xảy ra vụ án là rừng, vì sao xung quanh lại là đất rẫy của người dân.

Căn cứ điều 189 bộ luật Hình sự 1999, Thông tư liên tịch số 19 năm 2007 của Bộ NN-PTNT - Bộ Tư pháp - Bộ Công an - Viện KSND tối cao - TAND tối cao và điều 20 Nghị định 157, đối với rừng sản xuất phải hủy hoại trên 5.000 m² các bị cáo mới bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Cấp giám đốc thẩm đã chỉ ra việc Cơ quan CSĐT xác định các bị cáo chặt, phá rừng trong 4 ngày, trong đó có 2 ngày của tháng 1.2015 là 4.000 m². Căn cứ nào khẳng định các bị cáo tiếp tục hủy hoại rừng vào tháng 4.2015 trong khi theo văn bản tháng 3.2015 của Chi cục Kiểm lâm tỉnh Đắk Nông thì rừng đã bị thiệt hại 100%.

ẢNH: NGÂN NGA

Luật sư - tiến sĩ Nguyễn Thị Kim Vinh (nguyên thẩm phán TAND tối cao) cùng các đồng nghiệp cho rằng, để buộc tội, cơ quan tố tụng phải chứng minh được mức độ thiệt hại thực tế về số lượng, khối lượng cây rừng bị chặt. Trong khi đó, Viện kiểm sát lại dựa vào tiêu chí xác định rừng để truy tố là không phù hợp quy định pháp luật.

Tuy nhiên, Viện kiểm sát phản bác, cho rằng tại thời điểm giám định năm 2015 phải áp dụng một quyết định năm 2013 của UBND tỉnh Đắk Nông quy định chi tiết giá rừng trên địa bàn. "Tại quyết định này không bóc tách riêng thiệt hại về môi trường và thiệt hại về lâm sản, mà tính gộp", kiểm sát viên nói.

Chiều 30.1, TAND khu vực 6 (tỉnh Lâm Đồng) sẽ tuyên án.