Quảng Ninh: Quyết liệt tháo gỡ điểm nghẽn "kinh doanh một nơi, nộp thuế một nẻo"

Những "con sếu đầu đàn" và hệ sinh thái kinh doanh năng động

Với hơn 13.000 doanh nghiệp đang hoạt động và đóng góp tới hơn 50% tổng thu ngân sách nội địa, các doanh nghiệp đang trở thành động cơ chính thúc đẩy tăng trưởng GRDP của tỉnh Quảng Ninh. Tuy nhiên, đằng sau những con số ấn tượng về quy mô, thực trạng kê khai thuế chưa sát thực tế và hiện tượng "kinh doanh tại đây, nộp thuế nơi khác" đang đặt ra yêu cầu cấp bách về việc chuẩn hóa dữ liệu để bảo vệ nguồn thu và tạo sự công bằng trong môi trường đầu tư.

Đáng chú ý, uy tín của môi trường kinh doanh tỉnh nhà còn được khẳng định khi có tới 7 doanh nghiệp lọt vào Top 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam (VNR500), đóng vai trò là những cánh chim đầu đàn dẫn dắt các chuỗi cung ứng địa phương.

Sự lớn mạnh này không phải là ngẫu nhiên. Trong nhiều năm qua, lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh đã kiên trì theo đuổi triết lý "đồng hành cùng doanh nghiệp". Tỉnh đã thực hiện hàng loạt chính sách cắt giảm thủ tục hành chính, khơi thông các điểm nghẽn về tiếp cận đất đai và hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Chính sự chủ động tháo gỡ các "nút thắt" trong quá trình vận hành đã tạo ra một môi trường pháp lý ổn định, giúp các nhà đầu tư mạnh dạn mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh.

Số liệu thống kê đã phác họa rõ nét vai trò "xương sống" của cộng đồng doanh nghiệp: Khu vực kinh tế tư nhân hiện đóng góp từ 35-36% GRDP của tỉnh. Đặc biệt, tỷ trọng đóng góp vào ngân sách địa phương của khối này chiếm tới 50,8%, một con số cực kỳ ấn tượng so với mặt bằng chung cả nước. Hiện diện trên địa bàn là 40 tập đoàn, doanh nghiệp quy mô lớn như Vingroup, Sun Group, BimGroup, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV)... Đây là những "đế chế" kinh tế đa ngành, không chỉ tạo ra hàng vạn việc làm mà còn đóng góp khoảng 20,55% tổng số thu ngân sách nội địa, tạo nguồn lực quan trọng để tỉnh tái đầu tư cho hạ tầng giao thông và an sinh xã hội.

Dù gặt hái những thành quả rực rỡ trong thu hút đầu tư, nhưng qua công tác rà soát, hậu kiểm của các cơ quan chức năng, một thực tế đáng quan ngại đã lộ diện: Sự thiếu đồng bộ trong việc đối chiếu và chuẩn hóa số liệu sản xuất kinh doanh. Đây chính là "điểm mờ" gây khó khăn cho công tác quản trị và điều hành kinh tế vĩ mô của địa phương.

Khảo sát thực tế cho thấy, một bộ phận doanh nghiệp dù đang hưởng lợi trực tiếp từ hệ thống hạ tầng đồng bộ và các cơ chế ưu đãi đặc thù của Quảng Ninh, nhưng việc kê khai thông tin lại chưa đầy đủ, thiếu sát thực với năng lực vận hành thực tế. Đáng chú ý là tình trạng "vênh" địa bàn thụ hưởng và địa bàn thực hiện nghĩa vụ. Nhiều đơn vị phát sinh hoạt động sản xuất, khai thác tối đa dư địa tài nguyên và nhân lực tại Quảng Ninh nhưng lại thực hiện kê khai, nộp thuế tập trung tại các địa phương khác – nơi đặt trụ sở chính của tập đoàn.

Hệ quả của thực trạng này vô cùng nghiêm trọng, trước hết là làm sai lệch bức tranh kinh tế vùng. Khi các chỉ số báo cáo không phản ánh đúng thực chất quy mô đóng góp, việc đánh giá hiệu quả các chính sách thu hút đầu tư sẽ mất đi tính chính xác. Tiếp đến là nguy cơ thất thu ngân sách và sự thiếu công bằng trong phân bổ nguồn lực. Trong khi các chi phí về xã hội, môi trường và an ninh trật tự phát sinh trực tiếp tại địa phương, thì dòng tiền thuế lại "chảy" về nơi khác. Điều này vô hình trung làm giảm nguồn lực tái đầu tư cho chính các công trình hạ tầng kỹ thuật đang phục vụ hoạt động của doanh nghiệp.

Thách thức từ "độ trễ" số liệu và bài toán hạch toán độc lập

Trước tình hình đó, với quan điểm xuyên suốt “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”, mới đây, UBND tỉnh Quảng Ninh đã tổ chức cuộc họp quan trọng với các tập đoàn, doanh nghiệp quy mô lớn. Mục tiêu cốt lõi là thống nhất giải pháp khắc phục bất cập, khơi thông nguồn lực và phát huy tối đa vai trò của doanh nghiệp đối với sự phát triển chung.

Tại hội nghị, ông Bùi Văn Khắng – Chủ tịch UBND tỉnh đã đề xuất một bước đi đột phá: Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin để theo dõi sát sao hoạt động của doanh nghiệp. Đặc biệt, Chủ tịch đề nghị các doanh nghiệp có chi nhánh đang hạch toán phụ thuộc cần xem xét chuyển đổi sang hình thức hạch toán độc lập. Việc chuyển đổi này không chỉ dựa trên sự phù hợp với quy mô, đặc điểm sản xuất mà còn phải sát với điều kiện thực tiễn tại địa phương.

Thực tế, tình trạng nộp thuế tập trung tại trụ sở chính ngoài tỉnh không chỉ hạn chế nguồn thu ngân sách địa phương mà còn tiềm ẩn nguy cơ gian lận thuế do thiếu sự giám sát trực tiếp từ cơ quan thuế sở tại về hóa đơn và chứng từ. Việc Quảng Ninh chủ động đề xuất thay đổi phương thức hạch toán là một bước tiến mới đầy minh bạch và công bằng. Đây chính là nền tảng để tỉnh tiếp tục nghiên cứu, triển khai các chính sách hỗ trợ sâu sát, tạo thuận lợi tối đa cho nhà đầu tư đổi mới, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Quảng Ninh đang đẩy mạnh chiến lược chuyển đổi số toàn diện trong quản lý thuế. Sự phối hợp liên ngành giữa Sở Kế hoạch và Đầu tư, Cục Thuế cùng các địa phương đang được siết chặt nhằm xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung. Mục tiêu tối thượng là đảm bảo mọi hoạt động kinh tế phát sinh trên địa bàn đều được ghi nhận đúng, đủ và công bằng.

Chỉ khi những "con số biết nói" phản ánh đúng sự thật, môi trường kinh doanh của Quảng Ninh mới thực sự bền vững. Đây chính là động lực để các doanh nghiệp chân chính phát triển mạnh mẽ và đóng góp xứng tầm cho mảnh đất địa đầu Tổ quốc.

Ông Phạm Văn Thể – Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Quảng Ninh chia sẻ: Sức mạnh của cộng đồng doanh nghiệp Quảng Ninh hôm nay không chỉ đến từ tiềm lực tự thân mà còn từ niềm tin chiến lược vào môi trường đầu tư của tỉnh. Chúng tôi đánh giá rất cao tinh thần 'quyết liệt, thực chất' của lãnh đạo địa phương trong việc dỡ bỏ các rào cản hành chính và khơi thông nguồn lực đất đai. Việc các tập đoàn lớn liên tục rót vốn là minh chứng rõ nhất cho một hệ sinh thái kinh doanh công bằng.

Tuy nhiên, để duy trì vị thế 'trụ cột', Hiệp hội hoàn toàn nhất trí với chủ trương của tỉnh về việc chuẩn hóa dữ liệu sản xuất kinh doanh. Việc kê khai sát thực tế và ưu tiên hạch toán độc lập tại địa phương không chỉ là trách nhiệm của doanh nghiệp mà còn là điều kiện cần để tỉnh có nguồn lực tái đầu tư hạ tầng, phục vụ chính chúng ta. Chúng tôi cam kết sẽ đồng hành cùng tỉnh trong việc vận động hội viên minh bạch hóa thông tin, đảm bảo lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ, góp phần xây dựng môi trường đầu tư phát triển bền vững.