PCI 2025: Hải Phòng bứt lên trong cuộc đua chất lượng điều hành quốc gia

Từ “cải cách thủ tục” đến năng lực kiến tạo phát triển

Năm 2025 đánh dấu một bước chuyển lớn trong tư duy phát triển kinh tế tư nhân và cải cách thể chế tại Việt Nam. Trong bối cảnh đó, việc thành phố Hải Phòng tiếp tục nằm trong nhóm địa phương có chất lượng điều hành kinh tế xuất sắc theo Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) 2025 không chỉ là thành quả riêng của địa phương, mà còn phản chiếu xu hướng vận động mới của nền kinh tế Việt Nam: lấy doanh nghiệp làm trung tâm, lấy cải cách làm động lực và lấy hiệu quả thực thi làm thước đo năng lực quản trị.

Lễ công bố PCI 2025 do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức vào sáng ngày 15-5-2026 tại Hà Nội.

PCI 2025 xuất hiện trong một thời điểm đặc biệt. Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân, lần đầu tiên xác định khu vực kinh tế tư nhân là “một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia”. Đây không chỉ là định hướng chính trị mang tính chiến lược, mà còn tạo ra áp lực cải cách rất lớn đối với bộ máy điều hành ở từng địa phương. Trong bối cảnh đó, PCI không còn đơn thuần là bảng xếp hạng, mà trở thành “thước đo sức khỏe thể chế” của từng tỉnh, thành.

Điểm đáng chú ý của PCI 2025 là phiên bản PCI 2.0 do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam triển khai đã chuyển trọng tâm đánh giá từ “cải thiện thủ tục” sang “năng lực kiến tạo phát triển”. Ba trụ cột lớn gồm: tối ưu hóa chi phí và thủ tục hành chính; bảo đảm tính công bằng và an toàn của môi trường kinh doanh; thúc đẩy chuyển đổi số và quản trị xanh. Điều này đòi hỏi các địa phương không chỉ nhanh hơn, mà còn phải minh bạch hơn, hiện đại hơn và đồng hành thực chất hơn với doanh nghiệp.

Cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện

Trong tổng thể PCI 2025 của cả nước, Hải Phòng nổi lên như một trường hợp đáng chú ý bởi sự đồng bộ giữa tăng trưởng kinh tế và cải cách hành chính. Thành phố không chỉ được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao về chất lượng điều hành kinh tế, mà còn dẫn đầu cả nước về Chỉ số cải cách hành chính (PAR Index) và Chỉ số hài lòng của người dân đối với cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS). Đây là điều không nhiều địa phương làm được.

Đằng sau các chỉ số ấy là những con số biết nói. Năm 2025, GRDP của Hải Phòng tăng 11,81%, cao gấp 1,47 lần mức tăng trưởng bình quân cả nước; đồng thời trở thành địa phương duy nhất duy trì 11 năm liên tiếp tăng trưởng hai con số. Quy mô nền kinh tế đạt xấp xỉ 30 tỷ USD, đứng thứ ba toàn quốc. Chỉ riêng trong 4 tháng đầu năm 2026, số doanh nghiệp thành lập mới tăng 42,01%; tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt 27,5%, dẫn đầu cả nước; tổng thu ngân sách đạt hơn 78.461 tỷ đồng, bằng 40,3% dự toán năm.

Người dân, doanh nghiệp thực hiện thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công TP. Hải Phòng

Điều đáng nói là tăng trưởng của Hải Phòng không dựa trên khai thác tài nguyên hay mở rộng đầu tư theo chiều rộng, mà đến từ năng lực vận hành của bộ máy điều hành. Trong nhiều năm qua, thành phố kiên trì theo đuổi triết lý “chính quyền phục vụ”, coi sự hài lòng của doanh nghiệp là chỉ số đánh giá hiệu quả quản trị.

Một ví dụ rất cụ thể là việc Hải Phòng cắt giảm mạnh thời gian giải quyết thủ tục hành chính. Phần lớn thủ tục cấp tỉnh và cấp xã được rút ngắn từ 50% thời gian xử lý trở lên. Thành phố cũng thực hiện ký số 100% kết quả giải quyết thủ tục hành chính trong lĩnh vực doanh nghiệp, thay thế hoàn toàn hồ sơ giấy. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, mà còn tạo ra sự thay đổi căn bản trong tư duy quản lý nhà nước: chuyển từ “quản lý hồ sơ” sang “phục vụ dòng chảy đầu tư”.

Hải Phòng bứt phá trở thành cực tăng trưởng mới của miền Bắc

Nếu nhìn rộng ra cả nước, có thể thấy PCI 2025 phản ánh rõ sự phân hóa ngày càng mạnh giữa các địa phương chủ động cải cách và các địa phương chậm thích ứng. Những trung tâm tăng trưởng mới như Hải Phòng, Quảng Ninh, Đà Nẵng hay Bắc Ninh đang cạnh tranh không còn bằng ưu đãi thuế hay quỹ đất, mà bằng tốc độ xử lý công việc, mức độ minh bạch và năng lực hỗ trợ doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Hội nghị xúc tiến đầu tư trong nước do Sở Tài chính TP. Hải Phòng chủ trì tổ chức vào tháng 3/2026 - đã thu hút nhiều doanh nghiệp, nhà đầu tư đến dự  và tìm kiếm cơ hội đầu tư tại Hải Phòng

Hải Phòng đặc biệt thành công ở khía cạnh “tư duy kiến tạo không gian phát triển”. Việc hợp nhất Hải Phòng và Hải Dương trong năm 2025 không chỉ mở rộng địa giới hành chính, mà tạo ra một cực tăng trưởng công nghiệp - logistics - cảng biển quy mô lớn ở phía Bắc. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, Hải Phòng nổi lên như một “cửa ngõ chiến lược” của miền Bắc Việt Nam.

Thực tế cho thấy, sức hấp dẫn của Hải Phòng hiện nay không chỉ nằm ở hệ thống cảng biển nước sâu Lạch Huyện hay hạ tầng giao thông liên vùng, mà nằm ở khả năng giải quyết công việc nhanh và ổn định cho nhà đầu tư. Một doanh nghiệp logistics có thể hoàn tất nhiều thủ tục trên môi trường số; một nhà đầu tư công nghiệp công nghệ cao có thể tiếp cận hạ tầng đồng bộ; một doanh nghiệp nhỏ có thể gia nhập thị trường với chi phí thấp hơn trước đáng kể. Chính những trải nghiệm đó tạo nên “điểm số mềm” của PCI.

Quan trọng hơn, Hải Phòng đang cho thấy một xu hướng mới của quản trị địa phương: chuyển từ “quản lý hành chính” sang “quản trị phát triển”. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành trung tâm logistics và cảng biển quốc tế, trung tâm công nghiệp công nghệ cao, kinh tế biển hiện đại và đô thị xanh tầm khu vực Đông Nam Á. Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố xác định rõ các trụ cột: Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, AI, Big Data, kinh tế số và phát triển khu thương mại tự do.

Đặc biệt, việc Hải Phòng triển khai Bộ chỉ số DCCI để đánh giá năng lực cạnh tranh cấp sở, ngành và cấp xã cho thấy tư duy cải cách đã đi vào “tầng sâu” của quản trị. Khi từng đơn vị công quyền bị đo lường bằng mức độ hài lòng của doanh nghiệp, áp lực cải cách sẽ không còn dừng ở khẩu hiệu.

Tuy nhiên, PCI 2025 cũng đặt ra nhiều thách thức mới cho Hải Phòng và các địa phương dẫn đầu. Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, lợi thế hạ tầng hay ưu đãi chính sách sẽ dần thu hẹp. Điều doanh nghiệp cần hơn là tính ổn định thể chế, khả năng dự báo chính sách và chất lượng thực thi nhất quán từ cấp thành phố đến cơ sở. Đây là “đường đua” khó hơn rất nhiều so với cải cách thủ tục thông thường.

Ở góc độ quốc gia, PCI 2025 cho thấy Việt Nam đang bước vào giai đoạn cạnh tranh bằng chất lượng điều hành. Sau nhiều năm cải cách hành chính, yêu cầu hiện nay không còn là “giảm giấy tờ”, mà là kiến tạo hệ sinh thái phát triển cho doanh nghiệp tư nhân. Đó cũng là tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết 68-NQ/TW: Xây dựng một khu vực kinh tế tư nhân mạnh, có năng lực cạnh tranh khu vực và toàn cầu.

Trong bức tranh ấy, Hải Phòng đang nổi lên như một hình mẫu cải cách gắn với tăng trưởng thực chất. Không chỉ bởi các chỉ số dẫn đầu, mà bởi thành phố đang chứng minh rằng: khi chính quyền vận hành hiệu quả, doanh nghiệp sẽ tự tìm đến; khi thể chế đủ thông thoáng, tăng trưởng sẽ tự mở đường.