Căng thẳng Iran, Trung Đông tác động doanh nghiệp TP.HCM: Ngành nào ảnh hưởng nặng nhất?

Xuất nhập khẩu TP.HCM liên quan chặt chẽ thị trường quốc tế 

Chiều 5.3, tại buổi họp báo cung cấp thông tin về tình hình kinh tế - xã hội trên địa bàn TP.HCM, Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM đã có văn bản trả lời báo chí liên quan đến tác động của căng thẳng chính trị tại khu vực Trung Đông, đặc biệt là việc Mỹ - Israel tấn công quân sự Iran, đối với hoạt động của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu trên địa bàn.

Hiện TP.HCM có 66 khu chế xuất, khu công nghiệp. Trong năm 2025, tổng doanh thu của các doanh nghiệp ước đạt 80 tỉ USD. Kim ngạch xuất nhập khẩu với các nước khu vực Trung Đông chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ, khoảng 3 - 5% trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu.

Mặc dù tỷ trọng chưa lớn, nhưng hoạt động của các doanh nghiệp trong khu chế xuất, khu công nghiệp tại TP.HCM có sự liên kết sâu rộng với thị trường quốc tế, cả về thị trường tiêu thụ lẫn nguồn cung nguyên, nhiên, vật liệu. Vì vậy, những biến động tại Trung Đông trong thời gian qua đã ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp.

ẢNH: ĐÀO NGỌC THẠCH

Chuỗi cung ứng gián đoạn vì tình hình Iran, Trung Đông

Theo Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM, căng thẳng tại Iran, Trung Đông đã làm hạn chế chuỗi cung ứng linh kiện, nguyên liệu cũng như thị trường tiêu thụ tại khu vực này. Các doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu từ châu Âu qua tuyến Biển Đỏ đang đối mặt với nguy cơ khan hiếm nguồn cung.

Nhiều tuyến vận tải buộc phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng (Nam Phi), khiến thời gian vận chuyển kéo dài thêm 3 - 4 tuần và chi phí tăng cao. Các ngành bị tác động gồm:

• Ngành điện tử và linh kiện thiếu hụt chip và linh kiện bán dẫn nhập khẩu từ châu Âu; giá thành sản phẩm tăng do phí vận chuyển hàng không thay thế bị đẩy lên cao.
• May mặc và giày da đối mặt với nguy cơ bị hủy đơn hàng mùa hè từ đối tác EU do không đảm bảo thời gian giao hàng.
• Hóa chất: giá nguyên liệu đầu vào (hạt nhựa, dung môi, phụ gia) tăng theo giá dầu thế giới.
• Thực phẩm và thủy hải sản (đặc biệt là hàng tươi sống và đông lạnh): do không phận khu vực bị hạn chế, các chuyến bay vận tải bị hủy hoặc thay đổi lộ trình, làm tăng cước phí hàng không và gây rủi ro hư hỏng hàng.
• Chế biến nông sản xuất khẩu: ảnh hưởng đến các doanh nghiệp có thị trường xuất khẩu sang khu vực Trung Đông và Bắc Phi. Xung đột khiến việc thanh toán quốc tế qua các ngân hàng tại khu vực này bị gián đoạn. Chi phí logistics tăng phi mã.
• Xăng dầu và hóa chất phân bón: giá cả tăng, nguồn cung khan hiếm, điều này trực tiếp làm tăng phụ phí nhiên liệu vận tải.
• Ngành chế biến gỗ và sản phẩm trang trí nội thất từ gỗ: hiện tại ảnh hưởng chưa nhiều, không đáng kể.

Ngành hóa chất, điện tử, may mặc và thủy sản chịu ảnh hưởng nhiều nhất

Qua nắm thông tin sơ bộ, những lĩnh vực ngành nghề bị ảnh hưởng nhiều là ngành hóa chất và sản phẩm từ dầu mỏ, điện và điện tử, may mặc, thủy hải sản và các ngành có sử dụng nguyên, nhiên, vật liệu và thị trường tiêu thụ chủ yếu nhập khẩu và xuất khẩu khu vực Trung đông và EU.

Ngoài ra, ngành logistics cũng chịu áp lực lớn khi chi phí vận chuyển và lưu kho tăng cao do nhiều hãng tàu hủy chuyến, khiến hàng hóa sản xuất xong nhưng không thể xuất đi. Kho bãi tại các cảng rơi vào tình trạng quá tải, phát sinh thêm chi phí quản lý và bảo quản.

Doanh nghiệp còn phải gánh thêm các loại phụ phí như "phụ phí rủi ro chiến tranh" và "phụ phí chuyển hướng hành trình". Đồng thời, việc tàu phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng khiến chu chuyển container kéo dài, dẫn đến tình trạng thiếu container rỗng tại các cảng TP.HCM để đóng hàng xuất khẩu.

Theo dõi sát tình hình, hỗ trợ doanh nghiệp

Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM cho hay luôn theo dõi và nắm tình hình của các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp có nguồn nguyên, vật liệu được cung cấp và thị trường tiêu thụ chủ yếu tại Trung Đông và EU.

Đơn vị này cũng tạo điều kiện thuận lợi và giải quyết nhanh chóng các thủ tục hành chính cho doanh nghiệp trong các lĩnh vực, nhất là trong lĩnh vực xuất nhập khẩu hàng hóa như: cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa, giấy phép lao động cho người lao động nước ngoài...

Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM sẽ phối hợp các sở, ngành có liên quan trong việc triển khai thực hiện các giải pháp của Trung ương và UBND TP.HCM; đồng thời tham mưu kiến nghị các giải pháp và chính sách phù hợp trong việc hỗ trợ doanh nghiệp để ổn định tình hình, giải quyết khó khăn.