Logistics Việt Nam chuyển mình thành đối tác giải pháp

Diễn đàn Doanh nghiệp đã có cuộc trò chuyện cùng ông Nguyễn Văn Doanh, Giám đốc HP Link Logistics, để tìm hiểu về lợi thế của doanh nghiệp nội địa và những thách thức sống còn của ngành trước biến động thương mại toàn cầu.

- Thưa ông, trong làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng về Hải Phòng, các doanh nghiệp logistics nội địa của chúng ta đang sở hữu “vũ khí” đặc trưng nào để có thể hợp tác với các tập đoàn đa quốc gia?

Tôi cho rằng doanh nghiệp logistics Việt Nam có những lợi thế rất riêng mà không phải ai cũng nhìn thấy ngay. Thứ nhất, chúng tôi am hiểu sâu sắc thị trường địa phương, từ hệ thống cảng biển, quy trình hải quan cho đến đặc thù vận hành tại từng khu công nghiệp ở Hải Phòng và khu vực phía Bắc. Sự hiểu biết này giúp chúng tôi xử lý các tình huống phát sinh một cách nhanh nhạy và linh hoạt, điều mà các đối tác nước ngoài rất coi trọng.

Thứ hai là khả năng thiết kế giải pháp “may đo”. Không chỉ dừng lại ở vận chuyển quốc tế hay thủ tục hải quan, chúng tôi luôn cố gắng tối ưu toàn bộ chuỗi cung ứng cho từng khách hàng cụ thể. Với các tập đoàn đa quốc gia, khả năng phản ứng nhanh và kiểm soát chi phí là yếu tố sống còn.

Bên cạnh đó, mạng lưới quan hệ với các hãng tàu, depot, kho bãi và hệ sinh thái logistics địa phương là một tài sản vô giá. Nó cho phép chúng tôi tạo ra những giá trị thực tế mà không phải doanh nghiệp mới gia nhập thị trường nào cũng có thể làm được.

Nhưng trên hết, tôi tin rằng “vũ khí” quan trọng nhất chính là tinh thần phục vụ và sự đồng hành lâu dài. Nếu duy trì được tính chuyên nghiệp, minh bạch và cam kết chất lượng, doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành đối tác tin cậy của các tập đoàn đa quốc gia trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

- Trước các kịch bản về thuế quan và rào cản thương mại mới từ các thị trường lớn, ông đánh giá đâu là thách thức sống còn đối với lĩnh vực logistics Việt Nam trong năm 2026?

Năm 2026 sẽ là một năm đầy biến động, và thách thức lớn nhất mà tôi nhìn thấy là khả năng thích ứng nhanh với sự thay đổi của môi trường thương mại toàn cầu.

Khi các thị trường lớn điều chỉnh chính sách thuế hoặc áp dụng biện pháp bảo hộ, dòng chảy hàng hóa quốc tế sẽ thay đổi. Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu buộc phải tìm kiếm thị trường mới, nguồn cung mới hoặc tuyến vận chuyển khác. Lúc đó, doanh nghiệp logistics không thể chỉ đứng nhìn mà phải có năng lực cập nhật thông tin nhanh và tư vấn được giải pháp chuỗi cung ứng phù hợp.

Áp lực kiểm soát tuân thủ cũng ngày càng lớn. Các quy định về xuất xứ hàng hóa, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường và phát thải carbon đang được siết chặt. Nếu không nắm vững và hỗ trợ khách hàng chuẩn bị hồ sơ đúng chuẩn, nguy cơ chậm trễ hoặc phát sinh chi phí là rất lớn.

Và cuối cùng là bài toán tối ưu chi phí logistics. Khi thương mại biến động, chi phí vận tải, lưu kho có thể tăng vọt. Doanh nghiệp logistics phải nâng cao năng lực quản trị, ứng dụng công nghệ và xây dựng mạng lưới đối tác mạnh để kiểm soát chi phí cho khách hàng.

Tôi cho rằng đã đến lúc doanh nghiệp logistics Việt Nam cần chuyển mình từ đơn vị cung cấp dịch vụ vận chuyển sang đối tác giải pháp chuỗi cung ứng, chủ động tư vấn và đồng hành cùng doanh nghiệp xuất nhập khẩu vượt qua những thay đổi của thương mại toàn cầu.

- Hải Phòng đang nỗ lực trở thành trung tâm logistics hiện đại, vậy theo ông, đâu là “điểm nghẽn” lớn nhất về hạ tầng số mà các doanh nghiệp địa phương cần phải tháo gỡ ngay lập tức?

Tôi cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không nằm ở hạ tầng vật lý mà ở mức độ số hóa và kết nối dữ liệu giữa các mắt xích trong chuỗi logistics. Thực tế, nhiều khâu vận hành như hãng tàu, cảng, doanh nghiệp logistics, kho bãi, vận tải nội địa và thậm chí một số thủ tục liên quan vẫn chưa được kết nối dữ liệu một cách đồng bộ. Điều này dẫn đến tình trạng doanh nghiệp phải xử lý nhiều bước thủ công, trao đổi thông tin qua nhiều hệ thống khác nhau, làm tăng thời gian xử lý và chi phí vận hành.

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp logistics vừa và nhỏ tại địa phương vẫn chưa đầu tư mạnh vào nền tảng quản lý số như hệ thống quản trị vận tải, quản lý kho hoặc các nền tảng chia sẻ dữ liệu chuỗi cung ứng. Khi chưa có sự chuẩn hóa dữ liệu và kết nối hệ thống, việc tối ưu vận hành và minh bạch thông tin cho khách hàng quốc tế vẫn còn hạn chế.

- Khi “logistics xanh” trở thành tấm vé thông hành bắt buộc để vào thị trường Âu - Mỹ, doanh nghiệp cần thực hiện những thay đổi cụ thể nào trong quy trình vận hành để đáp ứng tiêu chuẩn này?

Để đáp ứng, doanh nghiệp cần thay đổi rất cụ thể trong quy trình vận hành. Trước hết là tối ưu hóa vận tải để giảm phát thải. Chúng ta phải xây dựng kế hoạch vận chuyển khoa học hơn, tối ưu tuyến đường, tăng tỷ lệ lấp đầy container và hạn chế tối đa các chuyến xe rỗng. Đây là giải pháp trực tiếp giúp giảm tiêu hao nhiên liệu và lượng khí thải carbon.

Thứ hai là ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý. Các hệ thống quản lý vận tải, quản lý kho bãi và theo dõi hành trình theo thời gian thực giúp doanh nghiệp kiểm soát hiệu quả vận hành, từ đó giảm lãng phí và tối ưu tài nguyên. Thứ ba là từng bước chuyển đổi sang các phương tiện và mô hình vận tải thân thiện với môi trường, như sử dụng phương tiện tiết kiệm nhiên liệu, áp dụng tiêu chuẩn khí thải mới, hoặc kết hợp vận tải đường biển và đường sắt để giảm áp lực cho đường bộ.

Quan trọng không kém là minh bạch dữ liệu phát thải và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về chuỗi cung ứng bền vững. Điều này không chỉ giúp đáp ứng yêu cầu của khách hàng tại thị trường Âu - Mỹ mà còn nâng cao hình ảnh và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong dài hạn.

- Trân trọng cảm ơn ông!