Áp lực chi phí leo thang, doanh nghiệp vận tải tăng tốc chuyển đổi xanh

Chi phí tăng buộc doanh nghiệp điều chỉnh

Theo báo cáo của Vietnam Airlines, nếu giá nhiên liệu Jet A-1 duy trì ở mức khoảng 200–230 USD/thùng, chi phí khai thác của hãng có thể tăng thêm khoảng 50–60% mỗi tháng so với trước khi xảy ra xung đột Trung Đông.

Không chỉ riêng hãng hàng không quốc gia, áp lực chi phí cũng đè nặng lên các doanh nghiệp khác trong ngành. Chi phí khai thác của Sun PhuQuoc ước tăng khoảng 30%, trong khi với VietJet Air, chi phí vận hành có thể tăng thêm khoảng 2.000 tỷ đồng mỗi tháng trong điều kiện quy mô khai thác hiện nay và mức giá nhiên liệu tương tự.

Diễn biến này đã bắt đầu phản ánh vào giá vé. Cục Hàng không Việt Nam cho biết, giá vé trên các đường bay quốc tế giữa Việt Nam và châu Âu đã tăng đáng kể so với trước khi xảy ra chiến sự. Trong khi đó, giá vé nội địa hiện vẫn nằm trong khung giá trần theo quy định.

Tuy nhiên, nếu giá nhiên liệu tiếp tục leo thang và nguồn cung bị hạn chế, các hãng hàng không có thể buộc phải cắt giảm tần suất khai thác, chỉ duy trì các đường bay thiết yếu. Khi đó, mặt bằng giá vé nhiều khả năng sẽ tiếp tục neo ở mức cao.

Không chỉ hàng không, lĩnh vực đường sắt cũng chịu tác động rõ rệt từ biến động nhiên liệu. Ông Đào Anh Tuấn, Tổng giám đốc Công ty CP Vận tải đường sắt cho biết, ngày 8/3, doanh nghiệp đã tăng 10% giá vé hành khách và 15% cước vận chuyển hàng hóa.

Tuy nhiên, chỉ sau vài ngày, khi giá xăng dầu trong nước giảm, doanh nghiệp tiếp tục điều chỉnh giảm 3% giá vé hành khách và 4% cước vận tải hàng hóa. Những thay đổi liên tục này cho thấy chi phí nhiên liệu đang tác động trực tiếp đến chính sách giá và hoạt động vận hành.

Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp vận tải không chỉ dừng lại ở việc điều chỉnh giá mà còn buộc phải tối ưu hóa hoạt động. Công ty CP Vận tải đường sắt cho biết đã rà soát phương án chạy tàu, tổ chức lại toa xe nhằm giảm tiêu hao nhiên liệu, tiết kiệm chi phí và giảm phát thải carbon.

Trước áp lực chi phí ngày càng lớn, chuyển đổi sang phương tiện và năng lượng xanh đang trở thành hướng đi mang tính tất yếu.

Đại diện Tổng công ty Đường sắt Việt Nam cho biết, ngành đang nghiên cứu chuyển đổi 244 đầu máy diesel sang năng lượng xanh và 80 toa xe phát điện sang sử dụng điện hoặc năng lượng sạch, với lộ trình đến năm 2040.

Trong ngắn hạn, đến năm 2027, ngành sẽ tập trung nghiên cứu công nghệ, chế tạo và thí điểm 1 đầu máy cùng 1 toa xe phát điện, làm cơ sở triển khai các bước tiếp theo.

Ở lĩnh vực vận tải hành khách đường bộ, việc chuyển đổi xanh cũng đang được đặt ra, nhưng không ít rào cản. Đại diện hãng xe Văn Minh cho biết doanh nghiệp ủng hộ chủ trương này, song chi phí đầu tư ban đầu và thời gian sạc xe điện vẫn là những yếu tố cần cân nhắc. Xe điện có thể mất vài giờ để sạc đầy, trong khi xe chạy xăng dầu có thể nhanh chóng quay vòng khai thác.

Tương tự, trong lĩnh vực taxi, ông Nguyễn Công Hùng, Giám đốc điều hành Mai Linh miền Bắc cho rằng quá trình chuyển đổi sang taxi điện đang gặp nhiều khó khăn.

Khi các địa phương triển khai lộ trình hạn chế xe xăng tại khu vực phát thải thấp, việc thanh lý xe xăng trở nên khó khăn, trong khi doanh nghiệp vẫn phải tiếp tục trả nợ ngân hàng cho các khoản đầu tư trước đó.

Một thách thức khác là chi phí thay pin xe điện. Sau một thời gian sử dụng, chi phí này có thể lên tới 140–150 triệu đồng, tương đương gần một nửa giá trị xe, tạo thêm áp lực tài chính đáng kể.

Cần thêm lực đỡ chính sách

Trước những khó khăn trên, đại diện Hiệp hội Taxi Hà Nội cho rằng cần có các chính sách hỗ trợ trong giai đoạn đầu chuyển đổi xanh, như miễn hoặc giảm thuế thu nhập doanh nghiệp trong khoảng hai năm.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng kiến nghị được cơ cấu lại nợ ngân hàng, giãn hoặc khoanh nợ thuế và bảo hiểm xã hội nhằm tạo dư địa tài chính để đầu tư phương tiện mới.

Ở góc độ quản lý, Cục Đường bộ Việt Nam khuyến khích doanh nghiệp chủ động tối ưu phương án vận tải, bố trí phương tiện phù hợp với nhu cầu thực tế để hạn chế xe chạy rỗng; đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành và đào tạo lái xe kỹ năng tiết kiệm nhiên liệu.

Trong bối cảnh chi phí nhiên liệu biến động mạnh và kéo dài, bài toán của ngành vận tải không còn dừng ở việc ứng phó ngắn hạn. Áp lực thực tế đang buộc doanh nghiệp phải đẩy nhanh quá trình chuyển đổi, trong đó chuyển đổi xanh không chỉ là xu hướng mà đã trở thành điều kiện để tồn tại và phát triển.