Phụ huynh và học sinh trước 'cơn bão AI'

Học thêm kỹ năng, tăng trải nghiệm thực tế

Chia sẻ với PV Thanh Niên bên lề chương trình Tư vấn mùa thi diễn ra ngày 1.3 tại Trường THPT Trương Định (P.Long Thuận, tỉnh Đồng Tháp), Bùi Trung Tính, học sinh (HS) lớp 12 trường này, cho biết dù học tổ hợp B00 (toán, hóa, sinh), song em lại đang ôn thi ngành thiết kế đồ họa với hy vọng sẽ trở thành người làm việc tự do (freelancer). "Nhiều người nói AI sẽ tác động nhiều tới ngành này, nhưng bản thân em thấy AI không thể nào làm bằng con người được", Tính nhận định.

Sở dĩ nói như thế, theo Tính, là vì mỗi người làm nghệ thuật đều có "chất" riêng. Đây sẽ là yếu tố giúp định hình phong cách, ấn tượng trong lòng công chúng. Trái ngược, các công cụ AI tạo sinh hiện tại chỉ có một số cách thể hiện nhất định, "nhìn là biết ngay", thế nên nếu doanh nghiệp nào cũng sử dụng AI để tạo sản phẩm thì cuối cùng chỉ nhận về những bức hình tương tự nhau. "Chưa kể, vì bản chất của AI là thu thập hình ảnh từ các tác giả khác nhau nên hình ảnh tạo ra cũng sẽ rất vô hồn, chưa kể còn bị lỗi", Tính nói.

Phụ huynh và học sinh trước 'cơn bão AI' — Hơn 1.500 học sinh tham dự chương trình Tư vấn mùa thi tại Trường THPT Trương Định sáng 1.3

Nguyễn Thành Đạt, HS lớp 12 Trường THPT Vĩnh Bình (Đồng Tháp), cũng không bi quan về tác động của AI đến nhóm ngành truyền thông - báo chí. Mong muốn được "đi đây đi đó" chứ không gò bó mình trong công việc văn phòng, Đạt cho biết em có định hướng trở thành nhà sáng tạo nội dung, thông qua văn chương hoặc nghệ thuật để truyền tải năng lượng tích cực đến xã hội.

"Đây là điều AI không thể thay thế con người. Bởi nó có thể viết văn hay, nhưng đoạn văn đó sẽ thiếu cảm xúc thật mà chỉ được "phủ" bằng những câu từ hoa mỹ. Em tin bản thân có thể chiến thắng công cụ AI bằng trải nghiệm thực tế và những trải nghiệm này mới là thứ giúp an ủi tâm hồn, như cách các nhà văn như Nguyễn Nhật Ánh hoặc Nguyễn Ngọc Tư đã làm", Đạt chia sẻ. "AI chỉ là công cụ hỗ trợ theo hướng mình mong muốn, chứ không thể thay thế mình", Đạt nhấn mạnh.

Tương tự, Phạm Thị Thùy Dương, học cùng Trường THPT Vĩnh Bình, tin rằng với vai trò chỉ là một nền tảng công nghệ, công cụ AI tạo sinh như ChatGPT không thể thay con người thực hiện trị liệu tâm lý. Bởi, theo Dương, cảm xúc con người "là vô định và là biến số AI không thể nào xác định đúng được". Thế nên, chỉ những chuyên gia được đào tạo bài bản, có thể nắm bắt bối cảnh mới đưa ra được những tư vấn tốt nhất cho khách hàng.

"Điều em lo lắng nhất là trong tương lai xa ngành này liệu có còn nhiều cơ hội việc làm và có cần phải học thật giỏi hay học lên thật cao mới kiếm việc được hay không?", nữ sinh băn khoăn.

Những khó khăn kép

Trái ngược với sự lạc quan nêu trên, nhiều HS cuối cấp lại lo AI tác động tới cách đào tạo các ngành học hiện nay cũng như ảnh hưởng tiêu cực tới thị trường lao động.

"Chỉ cần đưa văn bản lên và nhập vài dòng lệnh là AI có thể dịch từ đầu tới cuối. Nếu chọn học khối ngành ngôn ngữ, ví dụ như ngành em đam mê là ngôn ngữ Trung, thì sau này liệu em có thất nghiệp hay ngành này có bị đào thải không?", Lê Nguyễn Tường Vy, HS Trường THPT Trương Định, nêu băn khoăn trước hàng ngàn HS khác và tổ chuyên gia đến từ các trường ĐH tại sự kiện Tư vấn mùa thi do Báo Thanh Niên tổ chức hôm 1.3.

Ngoài ra, Dương Ngọc Bích, học cùng trường với Nguyễn Tường Vy, lo ngại nhiều bạn đồng trang lứa thường có xu hướng lên TikTok tra cứu hay hỏi thẳng AI khi gặp các vấn đề tâm lý thay vì tìm đến chuyên gia. Thực tế này, cùng với định kiến từ gia đình rằng "ngành tâm lý học cơ hội việc làm bấp bênh" khiến nữ sinh rơi vào khó khăn kép: Làm sao thuyết phục gia đình cho học, và làm gì để cạnh tranh với những "chuyên gia tự xưng" trên mạng sau khi ra trường.

Một bộ phận khán giả của chương trình Tư vấn mùa thi ở Trường THPT Trương Định là các phụ huynh. Cha mẹ các HS lớp 12, thậm chí lớp 10 của trường này đến từ sớm, ngồi theo dõi phần chia sẻ của các thầy cô trong ban tư vấn.

Chị Thảo, phụ huynh HS lớp 10 Trường THPT Trương Định, cho biết con chị nói sau này muốn thi ĐH ngành marketing. Tuy nhiên chị muốn con học ngành logistics (được hiểu như quản lý chuỗi cung ứng, lưu trữ và di chuyển hàng hóa từ nhà cung cấp đến tay người tiêu dùng) vì thấy triển vọng việc làm lớn hơn. "Tôi theo dõi tin tức trên báo chí thì thấy ngành này đang "hot", cần nhiều nhân sự, cơ hội việc làm kể cả bây giờ và nhiều năm nữa cũng sẽ tăng... Tôi khuyên vậy nhưng con vẫn chưa xuôi theo", chị Thảo cho biết.

Đồng thời, người mẹ này cho hay không sợ con không đậu ĐH, vì bây giờ trường công lập và ngoài công lập nhiều. Đến các sự kiện như Tư vấn mùa thi của Báo Thanh Niên, chị mong gặp được nhiều người am hiểu, để hỏi những ngành gì bền vững, cơ hội việc làm cao trong tầm 6-10 năm tới, không bị thay thế bởi công nghệ AI, máy móc. "Tôi lo nhất là học xong 4 năm ĐH, cả tiền học phí, sinh hoạt, ở trọ ở thành phố mất mấy trăm triệu đến cả tỉ bạc, nhưng có khi ra trường lại không xin được việc làm", chị Thảo bộc bạch.

Chị Phạm Thị Kim Hạnh, mẹ của Lan Anh, HS lớp 12 Trường THPT Trương Định, đến chương trình Tư vấn mùa thi để hai mẹ con cùng có thêm dữ liệu, xem con có thật sự phù hợp với ngành truyền thông đa phương tiện mà con yêu thích hay không.

"Con gái tôi học tiếng Anh tốt, cô của bé là hướng dẫn viên du lịch thường làm việc với nhiều nhà hàng, khách sạn lớn tại TP.HCM, cũng là người dạy tiếng Anh cho Lan Anh từ nhỏ. Con nhiều lần được đi theo cô để học hỏi, giao tiếp với khách nước ngoài. Tôi băn khoăn xem con có nên học ngành quản trị lữ hành, nhà hàng khách sạn hay không. Bên cạnh đó, bé học võ từ nhỏ, được thầy đánh giá có tố chất, nên học chuyên sâu để sau này có thể trở thành huấn luyện viên, trọng tài các giải đấu... Trong khi đó Lan Anh lại chỉ thích học truyền thông đa phương tiện, làm việc trong các công ty tổ chức sự kiện. Tôi không biết con nên chọn ngành nào là phù hợp, ngành đó ra trường có dễ tìm việc làm không, nữ giới theo đuổi có quá cực không", chị Hạnh tâm tư.

Tin nghề thầy giáo, thầy thuốc không thể bị AI thay thế

Có con trai năm nay dự định đặt nguyện vọng 1 vào ngành sư phạm toán, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, cô Xuyên, giáo viên toán Trường THCS-THPT Đoàn Trần Nghiệp, xã Phú Thành, tỉnh Đồng Tháp, cho biết: "Gia đình động viên, tư vấn để con chọn ngành này bởi thấy khá phù hợp với sở trường của con, đồng thời phù hợp với hoàn cảnh gia đình".

Con gái lớn và con trai út của cô Xuyên đều là HS Trường THPT Trương Định. Con gái lớn học ngành ngôn ngữ Trung, hiện đã đi làm tại TP.HCM, do đó cô Xuyên mong muốn con trai đi theo ngành của mẹ, có thể dạy học gần nhà, thuận tiện chăm sóc cha mẹ. Đồng thời, cô Xuyên luôn tin người thầy có tâm huyết, năng lực sẽ giúp HS tiến xa hơn trong ước mơ của các em, không bị công nghệ, AI thay thế.

Có 5 người con, 2 con đầu là sinh viên Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch và Trường ĐH Y dược Cần Thơ, chị Nga, một trong số những phụ huynh của Trường THPT Trương Định, là niềm ngưỡng mộ của nhiều người. Con gái thứ 3 đang học lớp 12, ôn thi tổ hợp B00, chị Nga định hướng cho con theo học ngành y dược cổ truyền của một trong số các trường đào tạo khối ngành sức khỏe. Con gái thứ 4 đang học THCS, chị tư vấn con theo ngành sư phạm tiếng Anh. Chị Nga chia sẻ: "Thấy con có tố chất về ngành nào, tôi động viên con học và tư vấn ngành phù hợp. Tôi luôn tin rằng nghề thầy thuốc, dạy học sẽ không bị AI thay thế".