Người vi phạm liêm chính khoa học có thể bị thu hồi kinh phí, hủy kết quả

Hướng dẫn này là tài liệu khung, bao gồm các nội dung cơ bản có tính chất định hướng làm cơ sở để các cơ quan tài trợ kinh phí cho hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, các tổ chức khoa học và công nghệ cụ thể hóa thành quy tắc nội bộ và triển khai áp dụng trong phạm vi cơ quan, tổ chức.

Những quy tắc được xây dựng dựa vào quy định về liêm chính khoa học, đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ của luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của nghị định này.

Hành vi nào bị coi là vi phạm liêm chính khoa học?

Theo đó, hướng dẫn của Bộ Khoa học và Công nghệ nêu rõ, các hành vi vi phạm liêm chính khoa gồm có ngụy tạo dữ liệu, kết quả nghiên cứu; giả mạo dữ liệu; đạo văn dưới mọi hình thức; ghi tên tác giả không đúng thực tế hoặc loại bỏ tác giả có đóng góp thực sự; cản trở, đe dọa, ép buộc, can thiệp vào quá trình đánh giá, phản biện, xét duyệt bản thảo công bố khoa học và các hành vi vi phạm khác do cơ quan tài trợ, tổ chức khoa học và công nghệ bổ sung phù hợp với quy định của Đảng, Nhà nước.

ẢNH: MỸ QUYÊN

Các hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp gồm có che giấu rủi ro gây hậu quả nghiêm trọng; truyền bá thông tin sai sự thật, xuyên tạc kết quả nghiên cứu; không được sự đồng ý tự nguyện bằng văn bản hoặc các hình thức khác tương tự của đối tượng nghiên cứu khi nghiên cứu trên người; tiết lộ dữ liệu nhạy cảm thu thập trong nghiên cứu mà không có sự cho phép.

Cùng với đó là hành vi sử dụng thiết bị, kinh phí, vật tư phục vụ mục đích cá nhân; không công khai mối quan hệ tài chính, nguồn tài trợ nghiên cứu, các xung đột lợi ích có thể ảnh hưởng đến tính khách quan, độc lập, kết quả nghiên cứu; thực hiện nghiên cứu xâm phạm nhân phẩm, danh dự, quyền riêng tư của cá nhân, cộng đồng...

Bộ này yêu cầu trong văn bản ban hành quy tắc liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp cần quy định mọi cá nhân tham gia hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ phải tuân thủ các nguyên tắc liêm chính khoa học sau: Trung thực trong việc đề xuất, thực hiện, công bố và ứng dụng kết quả nghiên cứu; khách quan và minh bạch trong quá trình thiết kế nghiên cứu, thu thập, phân tích, xử lý và đánh giá kết quả nghiên cứu.

Bên cạnh đó, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ và ghi nhận đầy đủ, chính xác sự đóng góp của các cá nhân, tổ chức liên quan; chịu trách nhiệm giải trình đối với kết quả nghiên cứu trước tổ chức chủ trì, cơ quan tài trợ, cộng đồng khoa học và xã hội khi được yêu cầu.

Xử lý vi phạm ra sao?

Văn bản về quy tắc về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp mà Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn các đơn vị soạn thảo, có nội dung về việc tiếp nhận thông tin, tổ chức xác minh, kết luận và xử lý các hành vi vi phạm.

Cụ thể, lưu ý trong quá trình xem xét, xác minh dấu hiệu vi phạm và kết luận, xử lý hành vi vi phạm, cần bảo đảm bí mật thông tin và bảo vệ người cung cấp thông tin về dấu hiệu vi phạm; thông tin về người bị cáo buộc vi phạm và thông tin về vụ việc khi chưa có kết luận chính thức. 

Trong quá trình xem xét, xác minh vi phạm, cơ quan tài trợ, tổ chức khoa học và công nghệ phải bảo đảm quyền được xem xét sự việc một cách khách quan, công bằng; quyền được biết, quyền giải trình, quyền khiếu nại của cá nhân bị cáo buộc vi phạm.

Cá nhân bị xem xét và bị kết luận có hành vi vi phạm có quyền khiếu nại, phản ánh, kiến nghị đối với việc xem xét và kết luận. Đồng thời, không coi người có dấu hiệu vi phạm là người vi phạm nếu chưa có bằng chứng rõ ràng và kết luận của người đứng đầu cơ quan, tổ chức.

Hành vi vi phạm liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp có nhiều mức độ khác nhau và có thể do lỗi vô ý hoặc lỗi cố ý của người vi phạm. Do vậy, cơ quan tài trợ, tổ chức khoa học và công nghệ có thể căn cứ vào vi phạm do vô ý hay cố ý, tính chất, mức độ, hậu quả của vi phạm để quy định biện pháp xử lý phù hợp.

Ví dụ như: nhắc nhở, phê bình; cảnh cáo bằng văn bản; yêu cầu cải chính, xin lỗi công khai; dừng giao chủ trì hoặc tham gia nhiệm vụ khoa học và công nghệ đang thực hiện; không cho phép chủ trì hoặc tham gia thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ vô thời hạn hoặc trong thời gian nhất định; yêu cầu rút bài báo/ấn phẩm khoa học có liên quan đến hành vi vi phạm.

Hoặc yêu cầu hoàn trả kinh phí đã nhận khi bài báo/ấn phẩm bị rút hoặc bị kết luận vi phạm; thu hồi kinh phí và các danh hiệu, khen thưởng liên quan đến kết quả vi phạm; sửa đổi, hủy bỏ kết quả đánh giá nhiệm vụ khoa học và công nghệ.