Đưa doanh nghiệp đến trường phổ thông để hướng nghiệp sớm cho học sinh

ẢNH: NGỌC LONG

Thông tin được nêu ở tạo đàm về chương trình hướng nghiệp cho giới trẻ diễn ra sáng 22.4 tại TP.HCM, do Hiệp hội Kế toán công chứng Anh quốc (ACCA) phối hợp với Công ty CP kết nối văn hóa Việt và Nhà văn hóa Sinh viên TP.HCM tổ chức. Tọa đàm diễn ra trong bối cảnh Bộ GD-ĐT vừa ban hành Thông tư 16 quy định về hướng nghiệp và phân luồng trong giáo dục hồi cuối tháng 3.

Trải nghiệm trước khi quyết định

Chia sẻ với Thanh Niên bên lề sự kiện, bà Khuất Thị Liên Hương, Giám đốc đào tạo ACCA Việt Nam, cho biết điểm nhấn của Thông tư 16 là quy định cụ thể nội dung, cách thức phối hợp giữa cơ sở giáo dục phổ thông không chỉ với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, ĐH, mà còn với doanh nghiệp, tổ chức liên quan. Đây là hành lang pháp lý quan trọng để nhà trường tích hợp, lồng ghép nội dung hướng nghiệp vào các môn học và hoạt động giáo dục.

Đơn cử, chương trình hướng nghiệp của các tổ chức và doanh nghiệp liên quan tới lĩnh vực kế toán, tài chính, kinh doanh có thể kết hợp với môn giáo dục kinh tế và pháp luật và hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, theo bà Hương. Việc triển khai thành công phụ thuộc vào định hướng, nguồn lực của nhà trường, nhu cầu của học sinh cũng như sự phối hợp với các bên liên quan.

Từ thực tế quan sát, bà cho rằng nhiều bạn trẻ đang loay hoay trong việc tìm ra ngành nghề phù hợp, một phần tới từ việc thiếu trải nghiệm thực tế. Hệ quả là không ít học sinh đưa ra lựa chọn dựa trên định hướng của phụ huynh, giáo viên hơn là từ mong muốn của bản thân. "Do đó, thay vì để các em tiếp cận thông tin rồi phải lập tức quyết định ngành học, cần cho các em có thêm bước trải nghiệm để quyết định", nữ giám đốc chia sẻ.

Tuy nhiên, bà Hương cho biết dù một số trường công lập bày tỏ quan tâm đến việc hợp tác doanh nghiệp, họ vẫn còn ít nhiều băn khoăn xoay quanh việc xây dựng chương trình, thủ tục xin phép cũng như mức độ hỗ trợ từ phía đơn vị triển khai. Ngược lại, ở khối trường quốc tế, quá trình tích hợp diễn ra thuận lợi hơn và hiện đã có những trường tiên phong bắt tay hợp tác và dự kiến triển khai ngay từ năm học tới.

Trong khi đó, bà Trầm Từ Mai Anh, Giám đốc dịch vụ kiểm toán của PwC Việt Nam, thông tin chỉ vài tháng nữa, đơn vị sẽ tổ chức trại hè dành cho học sinh THCS và THPT, tập trung vào 3 mục tiêu chính là rèn kỹ năng mềm như tư duy và làm việc nhóm; dạy kiến thức cơ bản về ngành nghề và trải nghiệm thực tế tại doanh nghiệp; cũng như dạy kiến thức cơ bản về kế toán, kiểm toán theo khung chứng chỉ quốc tế.

Đây là nỗ lực mới nhất của đơn vị nhằm hướng nghiệp sớm cho học sinh ngay từ bậc phổ thông. Song song đó, với bậc ĐH, PwC Việt Nam hiện cũng đang phối hợp với một số ĐH triển khai chương trình "Study tour" (tham quan học thuật) thay vì dừng ở tham quan doanh nghiệp đơn thuần. Hoạt động này sẽ cho phép các sinh viên quy đổi kết quả tham gia thành điểm số trong học phần cụ thể.

Tiến sĩ Phan Thị Bảo Quyên, Phó trưởng khoa Kế toán Trường Kinh doanh UEH, ĐH Kinh tế TP.HCM (UEH), lưu ý thêm nội dung hướng nghiệp phải có sự tương thích với phát triển tâm, sinh lý mức độ nhận thức của học sinh ở từng cấp học. Chẳng hạn khi nói về lĩnh vực tài chính, nếu đối tượng là các em lớp 6, người phụ trách không nên chia sẻ quá sâu về các khái niệm, câu chuyện doanh nghiệp mà có thể đề cập đến việc quản lý tài chính cá nhân.

ẢNH: NGỌC LONG

Hình thành mạng lưới cố vấn hướng nghiệp

Trao đổi tại sự kiện, bà Nguyễn Thị Tú, Hiệu trưởng Trường Trung học Thực hành (Trường ĐH Sư phạm TP.HCM), chia sẻ rằng nhà trường hiện thiết kế một mạng lưới mentor (cố vấn) bài bản, thu hút sự tham gia của nhiều chuyên gia tới từ các trường ĐH, tổ chức, doanh nghiệp. Đây là mô hình nổi bật giúp học sinh được "đỡ đầu" từ sớm, giúp các bạn phát triển và có định hướng tốt hơn cho tương lai.

"Bản thân chúng tôi cũng trở thành mentor cho học sinh những trường khác", bà Tú nói.

Bài học kinh nghiệm từ ĐH Bách khoa Hồng Kông (PolyU) cho thấy, việc hình thành mạng lưới cố vấn không chỉ dừng ở quan hệ song phương người cố vấn - người được cố vấn, mà có thể mở rộng thành mô hình nhóm gồm 3 lớp: sinh viên - cựu sinh viên mới vào nghề - chuyên gia giàu kinh nghiệm với tỷ lệ nhân sự là 3:2:1, theo PGS George Wong, Phó trưởng khoa Kế toán và tài chính thuộc Trường Kinh doanh PolyU.

Cụ thể, một chuyên gia sẽ cố vấn cho 2 cựu sinh viên đang ở giai đoạn đầu sự nghiệp, và hai bạn này tiếp tục cố vấn cho 3 sinh viên đang theo học. Trong đó, chuyên gia buộc phải là những người có vị thế rất cao trong nghề, còn cựu sinh viên là những người đã tốt nghiệp trong vòng 10 năm trở lại. "Mô hình giúp cố vấn và người được cố vấn hầu như không tồn tại khoảng cách thế hệ", PGS Wong chia sẻ.

ẢNH: NGỌC LONG

Ông Wong cũng đề xuất lộ trình giúp sinh viên có năng lực sẵn sàng trong nghề nghiệp với 3 giai đoạn chính trải dài trong 4 năm. Trong đó, điểm nổi bật là yêu cầu sinh viên tham gia thực tập từ năm nhất, cũng như tiến tới bắt buộc tất cả phải tham gia kỳ học trao đổi ở nước ngoài vào cuối năm 2027. Chưa kể, các môn học của khoa ông hiện tích hợp tối thiểu 10% yếu tố công nghệ, trong đó có AI.

"Nếu muốn tìm hiểu sâu hơn về nền tảng, hạ tầng của AI, các bạn cũng có thể đăng ký học chuyên ngành phụ do Khoa Khoa học máy tính phụ trách đào tạo", ông chia sẻ.