Hội thảo do Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), Viện Harvard-Yenching, UBND tỉnh Gia Lai và Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp (EFEO) phối hợp tổ chức, diễn ra từ ngày 22 - 25.6. Sự kiện quy tụ gần 40 học giả trong nước và quốc tế thuộc các lĩnh vực khảo cổ học, nhân học, sử học và nghiên cứu khu vực.
Các đại biểu tham dự lễ hội thảo quốc tế "Kết nối vùng cao: Miền Trung trong quá trình kiến tạo Việt Nam toàn cầu" tại ICISE
ẢNH: ICISE
Nhìn lại vị thế của miền Trung trong lịch sử
Theo ban tổ chức, các tham luận trình bày tại hội thảo tập trung làm rõ quá trình hình thành mạng lưới kết nối giữa duyên hải miền Trung và Tây nguyên từ thế kỷ 8 đến nay, trải qua các giai đoạn Champa, chúa Nguyễn, triều Nguyễn, thời Pháp thuộc và hiện đại.
Nhiều nghiên cứu phân tích vai trò của hệ thống sông ngòi, các tuyến giao thông trong việc thúc đẩy giao thương, trao đổi văn hóa giữa cư dân vùng cao và cư dân ven biển. Thông qua các trung tâm chính trị và mạng lưới thương nhân, miền Trung từng giữ vai trò cầu nối quan trọng giữa cao nguyên và duyên hải.
Các học giả trong và ngoài nước thảo luận những nghiên cứu mới về miền Trung
ẢNH: ICISE
Bên cạnh đó, các học giả cũng đề cập nhiều chủ đề như quan hệ thượng nguồn - hạ lưu, tôn giáo, bản sắc văn hóa và những biến đổi xã hội diễn ra trong khu vực qua từng giai đoạn lịch sử.
Đáng chú ý, một số phiên chuyên sâu tập trung vào Gia Lai và Tây nguyên với các chủ đề như hành trình 50 năm tìm kiếm dấu tích thôn An Khê xưa, sự chuyển biến của các vùng sinh thái giao thoa hay vai trò của sản vật Tây nguyên trong các sự kiện lịch sử quan trọng, tiêu biểu là phong trào Tây Sơn.
Gia Lai - điểm kết nối vùng cao và duyên hải
Trong dòng chảy giao lưu kinh tế, văn hóa của miền Trung, Gia Lai từ lâu được xem là mắt xích quan trọng kết nối Tây nguyên với vùng ven biển. Địa phương hiện lưu giữ nhiều dấu tích phản ánh quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa kéo dài hàng nghìn năm.
Từ di chỉ khảo cổ học đá cũ An Khê, một trong những phát hiện khảo cổ nổi bật của Đông Nam Á trong những thập niên gần đây, đến các dấu ấn văn hóa Champa, tất cả đều cho thấy sự tương tác liên tục giữa cư dân vùng cao và cư dân duyên hải.
Ông Lâm Hải Giang, Phó chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, phát biểu tại hội thảo
ẢNH: ICISE
Ông Lâm Hải Giang, Phó chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, cho biết miền Trung luôn giữ vị trí đặc biệt trong các mạng lưới giao lưu kinh tế, văn hóa và xã hội của khu vực Đông Nam Á qua nhiều thời kỳ lịch sử. Sự kết hợp giữa vùng duyên hải với các cảng thị lịch sử sầm uất như Hội An, Nước Mặn - Thị Nại cùng mối liên hệ mật thiết với vùng Trường Sơn - Tây nguyên đã tạo nên một không gian giao lưu rộng lớn.
"Ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy vùng duyên hải và vùng Trường Sơn - Tây nguyên không tồn tại như những không gian tách biệt mà luôn gắn bó chặt chẽ với nhau thông qua hoạt động trao đổi sản vật, giao lưu văn hóa, di cư và tương tác xã hội trong suốt chiều dài lịch sử", ông Giang nhấn mạnh.
Từ di sản đến nguồn lực phát triển
Theo ông Lâm Hải Giang, Gia Lai là nơi hội tụ nhiều lớp trầm tích lịch sử và văn hóa, giao thoa giữa không gian văn hóa miền biển với Tây nguyên, giữa văn hóa bản địa với các dòng chảy giao lưu khu vực.
Bên cạnh không gian văn hóa cồng chiêng Tây nguyên và nghệ thuật bài chòi được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, Gia Lai còn sở hữu hệ thống di tích lịch sử, nghệ thuật tuồng, võ cổ truyền Bình Định cùng kho tàng tri thức bản địa phong phú.
Biểu diễn võ cổ truyền Bình Định phục vụ các nhà khoa học tại ICISE
ẢNH: ICISE
Những giá trị này không chỉ phản ánh chiều sâu lịch sử của miền Trung trong quá trình kiến tạo Việt Nam toàn cầu mà còn được xem là nguồn lực quan trọng cho phát triển trong tương lai. Việc nghiên cứu, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa cần gắn với phát triển giáo dục, du lịch, công nghiệp văn hóa và mục tiêu phát triển bền vững.
Giáo sư Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), cho rằng hội thảo là dịp để nhìn nhận lại vị thế của miền Trung và Tây nguyên trong tiến trình hình thành một Việt Nam hội nhập toàn cầu.
"Chúng ta ở đây để cùng nhau tháo gỡ định kiến, đưa miền Trung và Tây nguyên thoát khỏi hình ảnh quy ước về "chiếc đòn gánh" nhọc nhằn, để trả lại cho vùng đất này vị thế trung tâm năng động trong sự kiến tạo một Việt Nam toàn cầu", Giáo sư Hoàng Anh Tuấn nói.
.jpg)
.jpg)
